11.-12.yüzyıllarda Kafkasya İpek Yolları Güzergahı
Türkiye’nin ticaret fazlası verdiği ülkeler sıralamasında (2023) Gürcistan onuncu sırada, Azerbaycan 18.sırada yer alırken Ermenistan 109. sırada yer almaktadır. Ermenistan ve Azerbaycan’ın birbirlerine olan gümrük kapılarının kapalı olması bu sıralamadaki çelişkili durumu ortaya koymaktadır. 1993 yılında Ermenistan Azerbaycan’a saldırısı ve işgallerinin neticesinde 30 yılı aşkın bir süre ile kronik bir soruna dönüşen Kafkasya barışı konusu 2023 yılında Azerbaycan’ın dağlık Karabağ‘daki toprakların geri alması ile birlikte 2024 yılı itibarıyla olumlu bir noktaya doğru evrilmiştir.
Ülkeler arası ticari ilişkilerin özellikle bölgeselleşme stratejisi kapsamında teşvik edilmesi özellikle 2.Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa ülkeleri arasında Avrupa Birliği’ne doğru uzanan bir süreci tetiklemiştir. Benzer bir şekilde Kafkasya Birliği de söz konusu olabilirdi.
Türkiye kıtasal entegrasyon girişimleri konusunda Avrupa, Asya vb. gibi aktif olmasına rağmen bölgesel gelişimler konusunda çekingen davranmaktadır. Türkiye’nin, içerisinde olduğu gibi etrafında da yedi bölge bulunmaktadır ve bu yedi bölgede Türkiye’nin herhangi bir bölgesel birleşme, iktisadi birleşme, bölgesel birlik oluşturma stratejisi bulunmamaktadır.
Türkiye her üç ülke ile sınır komşusu olmasına karşın özellikle BM 5 güçleri bölgede bir barış ortamının doğmasın Türkiye’nin Karadeniz ve Hazar havzalarından Türkistan coğrafyasına ve dolayısıyla Asya Pasifik‘e uzanacağı endişesi ile birlikte bölgeyi karıştırmak konusunda mahir ve kararlıdırlar. Ayrıca bölgede yer alan İran’ı da bu husustaki benzer davranışları konusunda ihmal etmemek lazımdır.
Öncelikle Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki kalıcı barış ortamının tesis edilmesi konusunda Türkiye’nin liderliği ve ardından da bölgesel bir Kafkasya Birliği oluşturulması ülkemizin, hem özellikle doğu Anadolu bölgesinde bir ihracat ve kalkınma atılımının başlamasına, Asya’ya yönelik ihracat ve kalkınma atılımının başlamasına, hem de söz konusu üç ülkenin diyasporalarının dünya çapındaki güçlü konumları hesaba katıldığında ülkemiz adına bir çarpan etkisi yaratacaktır. Tabii ki Ermenistan da dış ticaret fazlası verdiğimiz ülkeler arasında en başlarda yer almış olacaktır.
Halihazırda Paşinyan liderliğindeki Ermenistan yönetimi Azerbaycan ile olan barış ortamının kalıcı hale getirilmesi ve Türkiye ile olan ilişkilerin sözde soykırım kısır döngüsünden çıkartılması konusunda çabalar göstermektedir. Fakat burada değerlendirmemiz gereken diğer bir husus ta Ermenistan içinde diyasporanın özellikle ABD ve Fransa nezdinde gösterdiği kışkırtıcı ve oyun bozucu çabaların bir benzerinin de, Rusya’nın Azerbaycan yönetici eliti içerisindeki güçlü konumu nedeniyle bu barış çabalarının boşa çıkarılması yönündeki girişimlerdir.
2023 yılı itibari ile İran’ın bölgede barış karşıtı çaba ve girişimlerine Hindistan da ilave olmuş ve Ermenistan‘a silah satışlarını başlatarak Rusya-Ermenistan-İran-Hindistan hattını bir ticaret yolu olarak düzenlenmesi konusunda çabalar göstermeye başlamıştır. Türkistan‘ın komşusu olmasına karşın Hindistan’ın Pakistan konusunda bir ticaret yolu girişiminde bulunmaktansa uzaklardaki Ermenistan ile bu çabayı göstermesi, Pakistan ile olan husumetinden ve Türkiye’nin Pakistan’ı destekliyor olmasından ötürüdür. Ermenistan‘la Azerbaycan barışının tesis edilmesi konusundaki Türkiye’nin inisiyatiflerine bu durumda Pakistan ile ile Hindistan arasındaki sorunların giderilmesi yönünde, Türkiye’nin alacağı arabuluculuk inisiyatifi de önem kazanmaktadır.
Hindistan’da önemli bir Süryani Hristiyan topluluğu yaşıyor. Aslında, dünya Süryani nüfusunun yaklaşık %60’ı Hindistan’da bulunmaktadır. Tahminlere göre Hindistan’da 3 milyondan fazla Süryani Hristiyan yaşıyor. Bu sayı onları ülkedeki en büyük Hristiyan azınlık grubu haline getiriyor.
Çin bölge hakkında 800lü yıllardaki Tang Hanedanı döneminden beri çok yakından ilgilidir ve Hazar Denizi’ne kıyısı olması konusu o dönemden beri Çin’in stratejik hedeflerinin en başlarında yer almaktadır, çünkü bu hedef Çin’in Orta Doğu‘ya, Avrupa’ya ve Rusya’ya erişimini son derece kolay bir konuma getirecektir.
Görüldüğü gibi BM5 artı Hindistan güçlerinin arasında sadece Rusya’nın bölge ülkelerinden Ermenistan Gürcistan ve Azerbaycan ile sınırı olmasına karşın sınırdaş olmayan bu büyük güçler’in müdahaleleri bölge barışını ve ardından oluşturulacak bir Kafkasya Birliği’ni dinamitleme maksatlıdır. Unutulmamalıdır ki Kurtuluş savaşımızın ilk kongresi Ardahan’da düzenlenmiş ve Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti arasında 3 Aralık 1920’de Gümrü Anlaşması, TBMM’nin uluslararası alanda imzaladığı ilk antlaşmadır. Türk Kurtuluş Savaşı, Türkiye’nin savaş güçlerini batıya kaydırarak neticede Yunanistan’ı mağlup etmesinin yolunu açmıştır.
Bu stratejik hareketin bir benzerinin günümüzde de uygulanması neticesinde ülkemiz bu kez Asya açılımını da garanti altına almış olacaktır. Zengezur koridorun açılması bölge Birliği’nin oluşturulması yönünde de önemli bir taktik hareket olacaktır.
Ermenistan ve Orta Koridor İpek Yolu
ordubad dilucu mesafe
207 km. 2 saat 55 dakika
ordubad bakü mesafe
7 sa. 27 dk. (491,8 km) E002 üzerinden
ZENGEZUR KORİDORU neresi, kaç km? Zengezur Koridoru’nun önemi ve haritadaki yeri… | Türkiye Gazetesi
tiflis bakü mesafe
7 sa. 35 dk. (574,9 km) M2 üzerinden
kars tiflis mesafe
6 sa. 4 dk. (380,5 km) ს1 üzerinden
gümrü kars mesafe
1 sa. 20 dk. (82,9 km) D060 üzerinden
gümrü baku mesafe
10 sa. 30 dk. (707,3 km) M2 üzerinden
Bir izolasyon projesi olarak Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu | Agos
DİLUCU-BAKU MESAFE: 699 km (ZENGEZUR KORİDORU ÜZERİNDEN)
- ordubad dilucu mesafe: 207 km. 2 saat 55 dakika
- ordubad bakü mesafe: 7 sa. 27 dk. (491,8 km) E002 üzerinden
KARS-BAKÜ MESAFE: 955,4 km (GÜRCİSTAN ÜZERİNDEN)
- tiflis bakü mesafe: 7 sa. 35 dk. (574,9 km) M2 üzerinden
- kars tiflis mesafe: 6 sa. 4 dk. (380,5 km) ს1 üzerinden
KARS-BAKÜ MESAFE: 790,2 km (ERMENİSTAN ÜZERİNDEN)
- gümrü kars mesafe: 1 sa. 20 dk. (82,9 km) D060 üzerinden
- gümrü baku mesafe: 10 sa. 30 dk. (707,3 km) M2 üzerinden
Sonuç: En uzun yol halen kullanılmakta olan Gürcistan üzerinden giden Kars-Tiflis Baku yoludur ve olası Zengezur koridorundan 255 km daha uzundur.
ORTA koridor ipek yolu Türkiye ve Ermenistan ilişkilerine faydalı mı
ORTA Koridor (Zengezur Koridoru) İpek Yolu’nun Türkiye ve Ermenistan ilişkileri üzerinde potansiyel olarak hem faydalı hem de olumsuz etkileri olabilir.
Faydalı etkiler:
- Artan Ticaret:…
ORTA Koridor (Zengezur Koridoru) İpek Yolu’nun Türkiye ve Ermenistan ilişkileri üzerinde potansiyel olarak hem faydalı hem de olumsuz etkileri olabilir.
Faydalı etkiler:
- Artan Ticaret: ORTA Koridor, Türkiye ve Ermenistan arasında doğrudan kara taşımacılığı sağlayarak iki ülke arasındaki ticareti önemli ölçüde artırabilir. Bu, her iki ekonomiye de fayda sağlayabilir ve iş imkanları yaratabilir.
- Ekonomik Kalkınma: Artan ticaret, Türkiye ve Ermenistan’ın doğusundaki bölgelerin ekonomik kalkınmasını da teşvik edebilir. Bu bölgeler, altyapı ve diğer kalkınma projelerine yatırım için daha fazla fon çekebilir.
- Siyasi Normalleşme: ORTA Koridor’un açılması ve işlerliği, Türkiye ve Ermenistan arasındaki siyasi ilişkilerin normalleşmesine katkıda bulunabilir. Bu, iki ülke arasında uzun süredir devam eden gerginliği azaltabilir ve bölgesel istikrara katkıda bulunabilir.
Olumsuz etkiler:
- Siyasi Gerginlikler: Türkiye ve Ermenistan arasındaki tarihi anlaşmazlıklar, ORTA Koridor’un kullanımıyla ilgili siyasi gerginliklere yol açabilir. Bu, koridorun etkinliğini engelleyebilir ve bölgesel istikrarsızlığa katkıda bulunabilir.
- Gümrük Engelleri: Türkiye ve Ermenistan arasında halen gümrük engelleri bulunmaktadır. Bu engeller, ORTA Koridor üzerinden yapılan ticaretin maliyetini artırabilir ve cazibesini azaltabilir.
- Altyapı Sorunları: ORTA Koridor’un bazı bölümlerinde altyapı sorunları vardır. Bu sorunlar, koridorun kapasitesini sınırlayabilir ve taşımacılık sürelerini uzatabilir.
Sonuç olarak, ORTA Koridor İpek Yolu’nun Türkiye ve Ermenistan ilişkileri üzerinde karmaşık bir etkiye sahip olma potansiyeli vardır. Koridorun potansiyel faydalarından yararlanmak için her iki ülkenin de siyasi iradeyi göstermesi ve altyapı ve gümrük engelleri gibi sorunları ele alması gerekecektir.
İpek Yolu’nun Türkiye ve Ermenistan ilişkileri üzerinde karmaşık bir etkisi olabilir. Potansiyel faydaları ve zararları şunlardır:
Potansiyel Faydaları:
- Artan Ticaret: İpek Yolu’nun ye…
İpek Yolu’nun Türkiye ve Ermenistan ilişkileri üzerinde karmaşık bir etkisi olabilir. Potansiyel faydaları ve zararları şunlardır:
Potansiyel Faydaları:
- Artan Ticaret: İpek Yolu’nun yeniden canlanması, Türkiye ve Ermenistan arasında ticaretin artmasına yol açabilir. Bu, her iki ülkenin ekonomisine de fayda sağlayabilir ve iş imkanları yaratabilir.
- Ekonomik Kalkınma: Artan ticaret, Türkiye ve Ermenistan’ın doğusundaki bölgelerin ekonomik kalkınmasını da teşvik edebilir. Bu bölgeler, altyapı ve diğer kalkınma projelerine yatırım için daha fazla fon çekebilir.
- Siyasi Normalleşme: İpek Yolu’nda iş birliği, Türkiye ve Ermenistan arasındaki siyasi ilişkilerin normalleşmesine katkıda bulunabilir. Bu, iki ülke arasındaki uzun süredir devam eden gerginliği azaltabilir ve bölgesel istikrara katkıda bulunabilir.
- Kültürel Anlayış: İpek Yolu, Türkiye ve Ermenistan arasındaki halklar arasında kültürel anlayışı ve alışverişi de teşvik edebilir. Bu, iki ülke arasındaki ilişkileri güçlendirebilir ve insanların birbirlerini daha iyi anlamalarına yardımcı olabilir.
Potansiyel Zararları:
- Siyasi Gerginlikler: Türkiye ve Ermenistan arasındaki tarihi anlaşmazlıklar, İpek Yolu iş birliğiyle ilgili siyasi gerginliklere yol açabilir. Bu, iş birliğini zorlaştırabilir ve bölgesel istikrarsızlığa katkıda bulunabilir.
- Gümrük Engelleri: Türkiye ve Ermenistan arasında halen gümrük engelleri bulunmaktadır. Bu engeller, İpek Yolu üzerinden yapılan ticareti pahalı hale getirebilir ve cazibesini azaltabilir.
- Altyapı Sorunları: İpek Yolu’nun bazı bölümlerinde altyapı sorunları vardır. Bu sorunlar, ticaret yollarının kapasitesini sınırlayabilir ve taşımacılık sürelerini uzatabilir.
- Güvenlik Kaygıları: İpek Yolu’nun bazı bölgeleri siyasi istikrarsızlık ve çatışmalardan etkilenmektedir. Bu durum, ticaret ve yatırımlar için güvenlik riskleri yaratabilir.
Sonuç olarak, İpek Yolu’nun Türkiye ve Ermenistan ilişkileri üzerinde karmaşık bir etkisi olabilir. Her iki ülkenin de potansiyel faydalardan yararlanmak için siyasi iradeyi göstermesi ve siyasi gerginlikler, gümrük engelleri ve altyapı sorunları gibi zorlukları ele alması gerekecektir.
İpek Yolu’nun Türkiye ve Ermenistan ilişkileri üzerindeki etkisini inceleyen bazı kaynaklar:
- İpek Yolu’nun Türkiye ve Ermenistan’a Etkileri: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ubeyad/issue/57695/803002
- Zengezur Koridoru: Bölgeye Yeni Bir Fırsat Mı?: https://m.youtube.com/watch?v=WE8hNrr7vX8
- Zengezur Koridoru: Türkiye ve Ermenistan’ı Yakınlaştıracak mı?: https://sputnik.az/
ISTANBUL TRAVEL GUIDE 2026: Discovering Istanbul's Past, Timeless Allure, Dynamic Future, and Iconic Landmarks (Oliver T. Brandel’s World Navigator Guides)
$7.99 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Istanbul Travel Guide 2026: Top Places to Visit, Things to Do, Exploring Neighborhood, Itineraries, Festivals and Events, Food and Drink, Shopping, ... History And Culture. (EXPLORE THE GLOBE)
$13.99 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Istanbul in 3 Days| Travel Guide 2025| 3 days plan, local tips, Photos and Online Maps: What to do in Istanbul|where to stay|top restaurants|food guide|day trips|Google maps with best spots.
$4.99 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Lonely Planet Pocket Istanbul: Discover Twice the City in Half the Time | Top Sights | Maps & Walking Tours | Covers Sultanahmet & Sirkeci, Bazaar ... & Western Districts and more (Pocket Guide)
$8.28 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
The Essential Travel Guide to Turkiye: Iconic Sights, Authentic Food and Smart Travel Tips From A Local (Istanbul, Cappadocia, Antalya and Beyond)
$15.99 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Art and Architecture of Mimar Sinan: Self-Guided Walks Through Istanbul and Edirne (Masters of Architecture)
$24.95 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Istanbul Travel Guide 2025: Discover Istanbul’s Top Attractions, Hidden Gems, Cultural Highlights, Timely Itineraries, and Budget-Friendly Hacks for Every Traveler
$0.99 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Istanbul For First Timers: A Local's Travel Guide To Turkiye's Hidden Gems and Culture
$15.99 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Living in Istanbul
$65.00 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Wonders of Istanbul: A Photo Collection of the City’s Most Beautiful Places to See – A Stunning Coffee Table Travel Photobook
$23.99 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Lonely Planet Turkish Phrasebook & Dictionary
$8.71 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Along the Bosphorus (A Vintage Short)
$0.99 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
An Ottoman Traveller: Selections from the Book of Travels by Evliya Çelebi
$9.99 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Peeps at many lands: Burma
$12.99 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Rick Steves Istanbul: With Ephesus & Cappadocia
$17.28 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Art and Architecture of Mimar Sinan: Self-Guided Walks Through Istanbul and Edirne (Masters of Architecture)
$24.95 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Istanbul For First Timers: A Local's Travel Guide To Turkiye's Hidden Gems and Culture
$15.99 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
Insight Guide Turkish Coast
$21.95 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
DK Istanbul: Must-See Sights. Culture & History. Detailed Maps & Tours. Covers Sultanahmet, Beyoglu, & more (Travel Guide)
$24.99 (as of 30/05/2026 13:12 GMT +03:00 - More infoProduct prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on [relevant Amazon Site(s), as applicable] at the time of purchase will apply to the purchase of this product.)
(5).jpg)
