Home Blog Page 15

Tonyuquq and Geopolitics

Map of the Turkish raids on Northern China before and after 708 AD

Fig. 2. The changing pattern of Turkic raids on Chinese prefectures before/after 708 (682–744). Black line and circles: Turkic raids before 708; grey circles: Turkic raids after 708 (Liangzhou was raided in both periods). Size of circles proportional to number of raids, indicated after the name of the prefecture.

This map is an important proof of a profound geopolitical evolution in the second Turkish empire, unnoticed so far. Before 708, this empire prospered South of the Gobi and a big part of its elites’s wealth came from the yearly pillages on Northern China. The economic basis of the imperial elites after 708, that is after the Chinese managed to build forts north of the Huanghe loop and consequently expelled the Turks from their century-old basis south of the Gobi, was very different. There were no longer any raids on Northern China. They had to rely only on the Mongolian steppe and its wealth. This in turn opens the possibility of a wholly new interpretation of the Orkhon inscriptions, as an attempt to deal with this catastrophic new situation, a passionate plea to make the best of a bad bargain. Before 708 the Turks were very happy to be far away from the Ötüken. This map was published on p. 457 of “Away from the Ötüken : A geopolitical approach to the 7th c. Eastern Türks,” in J. Bemmann, M. Schmauder (ed.), The Complexity of Interaction along the Eurasian Steppe zone in the first Millennium AD, (Bonn Contributions to Asian Archaeology, 7), Bonn, 2015, p. 453-461. More in the article and pdf of the article available on demand!

寸Feng1
曰Ling2
嗕Lan1
㵤Liang1+2
䓀Gan1
⢷Xia1
㚼Shuo3
ẋDai2 ⭂Ding3
並Bing2
⩗Gui2
壇Tan1
勝Sheng1
⍇Yuan1
渥Yan1
哂Yu2 幽You1
㖴⸛
Changping1
嵁Zhao1
㚫Hui1
沜㱁Mingsha1
⾣Xin2
北庭Beiting2
Yinshan center (before 708)
Mongolia center (after 708)

When placed in its proper geopolitical setting, we see that the Chinese policy at the end of the sixth century was to create a buffer zone and to declare this zone an empire as if an actual Eastern Turkic Empire had survived after Turan’s death. The historiographical trap is here: the Chinese made the better of a bad bargain because Tuldikh simply failed to meet the expectations. They claimed that their champion was the Great Qaghan while in fact he has been very much ejected from the political scene in the steppe, in which the Tiele and the Western Empire played the main roles. When chaos erupted in internal Chinese politics, this buffer zone indeed turned into a powerful Southern Empire under Shibi and Xieli. This, however, was a completely unexpected development which proved if anything that it was extremely dangerous to make use of this northern Ordos region to settle nomadic allies; in Antiquity the Ordos has been the very first region where the Xiongnu people grew powerful. The Eastern Empire under Shibi and Xieli, a very long-stretched empire following the Chinese frontier towards the east, lived by pillaging northern China. There was no apparent attempt to put the court back to the north of the Gobi. It was very different from the first Turkic Empire and cannot be seen as a legacy of this first empire, but as a consequence of the Chinese answer to the complex Ashinas policies.

This takes us to the end of the seventh century, to the revolt of Qutlugh (Qutluγ) in 682, who was soon to become Ilterish Qaghan (Fig. 2). There is no question that the revolt was rooted in the south. The base of the Türks were the Yinshan and the Black River region, that is the region around Hohhot: Czeglédy demonstrated in 1962 that the Čoγay-quzï/yïš of the Tonyuquq inscription, where the rebels rallied and created their empire, were none other than the Yinshan (Čoγay has the same meaning as Yin, shaded, northern slope of a mountain) and that the capital of Qaraqum of the same inscription is Heisha cheng of the Chinese text (both meaning black sands), a settlement situated on the northern slopes of the Yinshan (Czeglédy 1962, 55–56)8. A simple list of all the topographical names mentioned in the Chinese sources shows beyond any reasonable doubt that, speaking of the geography, the second Eastern Empire was initially a revival of the empire of Xieli. From the Yinshan they raided over and over again all the northern prefectures of China during one generation (lists of raids in Liu 1958, 433–439; Skaff 2012, 302–312).

However, this is clearly described as a feature of the past in the Orkhon inscriptions. The recurrent message in these texts is the praise of the Ötüken, the residence of the Turkic qaghans in the final years of the Turkic Empire. Thus, one century after Tuldikh’s flight from north to south an unnoticed major, reversed geographical shift from south to north must have been taken place in the organization of the second Turkic Empire.

The reason clearly lies in a devastating strategic defeat of the Türks, which could not be explicitly recognized in such propaganda texts as the official inscriptions: in fact the Türks were forced to leave the Yinshan by a military move of the Chinese. In 708 the Chinese army cut the Yinshan Türks from the south by establishing three fortified points north of the Huanghe. We would like to know much more about this move but the text is not precise (Jiu Tangshu 194a: 5172; Liu 1958, 169). As the Yinshan and the Hohhot Valley have been the heart of the Turkic power since Tuldikh, this Chinese advance in the context of a revived Tang dynasty modified the balance of power. The consequence was immediate and we see a complete end to the annual raids of the Türks on the Chinese northern frontier. Never again would they come to pillage the prefectures of the northern Ordos region or northern Shanxi. The economic strategy of the Türk Empire had once again to change.
Such efficiency of these three fortified points is in a way quite mysterious. Qaraqum was on the other side of the Yinshan and no text mentions a direct conquest of the Yinshan proper. The Türks were not actually expelled from the Yinshan but left them. Maybe they were now too close to the Chinese border for it to be safe for the court. Or it might be that the Yinshan themselves were insufficient to sustain an actual imperial center if it was cut from the Huanghe and Heihe agricultural plains, or/and the raiding hinterland further south9. Conversely, the complete end of the raids after the building of these three forts even in regions much farther east along the frontier, which might have been reached from the north, suggests that in fact the Yinshan were the point of departure of the previous eastern raids, not the north.

However, this strategic defeat, whatever its economic and political importance, was mitigated by the evolution of the empire under the influence of Tonyuquq. Contrary to the early decades of the seventh century, the qaghans, and especially their main counselor Tonyuquq, did Show interest in the northern part of their empire before having to leave the southern part in 708. The chronology of this conquest of the north is not firmly known, it should have been within the reign of Ilterish (682–691), maybe in 685 or 686 before the great eastern campaign of 687 in Hebei – the conquest of the Ötüken is mentioned in Tonyuquq’s inscription just before some raids in Shandong up to the sea10. The importance of the northern part of the empire as a center of power is likewise unknown: Tonyuquq, who wrote after the events to defend his ideas, should be read cum grano salis when he noted that he “led the [qaghan?] and the Türk people to the Ötüken land”). What becomes clear, however, is that most of the activities of Ilterish Qaghan were concentrated to the south and east of the empire, not in the north: out of 19 raids attributed to Ilterish by Tonyuquq only five were against the Oghuz, and the first of these might have
taken place south of the Gobi. The north was first of all Tonyuquq’s domain and it is from there that he directed raids toward the Qirqiz and the On Ok: as Tonyuquq wrote himself “I settled in the Ötüken land”, not the qaghan.

Qapaghan Qaghan (691–716) had a broader vision and much more means: in 698 we seefor the first time the words 黑紗南庭 “Southern court at Qaraqum” in the Chinese sources (Jiu Tangshu 194a: 5169; Liu 1958, 162). Clearly in 698 a situation that had lasted over almost one century ended and the empire of Qapaghan was now established – as was the empire of the first Türks at its climax – on both sides of the Gobi. However, this was to survive only for a very short period as the Chinese move of 708 put an end to it. Having to withdraw to the north, and having no longer the usual resources, Qapaghan frantically tried to submit all unruly tribes in every direction except for the south. He used the Ötüken as a base, only to be killed a few years later in 716. The great 711–712 expedition to the west might have been triggered by the necessity to find an alternate place for pillages as China was now out of reach.

So it was up to Bilge Qaghan and Kül Tegin to make the best of a bad situation. In this regard, the message of the Orkhon inscription is pure political propaganda, and a close look at what they actually say does confirm this interpretation. When Bilge Qaghan inherited the throne, or rather took it from his cousin, the Türks were weak, poor, and desperate. According to the Or khon texts, they had had to migrate to the west and the east. These texts are long political appraisals of the Ötüken and Orkhon regions as opposed to the Čoγay mountain and the Tögültün Valley, because the relocation from the south was not voluntary and peaceful: “if you go to the south you will die” the text says, as opposed to “if you stay at the Ötüken then the caravans will come”. This is an attempt to justify the reversal of one century of Turkic history during which the Čoγay and Tögültün were the actual home of the Türks, an attempt to conceal that the change was ultimately effected by a Chinese move and a Turkic defeat. The political message of the Orkhon inscriptions is much clearer once put in this century-long perspective.

Similarly the call to Bumın and Ishtemi in these texts belongs to the same plea, to retrace a mystified Ötüken history of the Türks. In spite of the fascinating but both deceptive and highly political Orkhon inscriptions, the first nearly fifty years of the eighth century (685–743) might be regarded as a quite limited period of Turkic power in the north within a quarter of a millennium (603–840) of actual Tiele and Uyghur domination.

8 See also Suzuki 2011 for an attempt to clarify the location of Qaraqum as well as a depiction of the economic basis of the Türks in the Yinshan. My sincere thanks to Michael Drompp for drawing my attention to this article and sending it to me.

9 A side effect of this line of thought might be an attempt to identify the still mysterious Tögültün yazï of the Orkhon inscriptions. It is clear that it is associated with the Yinshan in a binomial expression “the Čoγay Mountain and the Tögültün plain”. Various scholars
have tried to localize this toponym (see Li 2011, WHO proposes a broad meaning of the whole upper region of the Huanghe including the Ordos plateau). I am wondering if the two alluvial valleys of the Huanghe and the Heihe are not to be understood under that
name: there is still at their confluence a county with the quite close name of Tuoketuo 托克托 – earlier Tuoketun 托克屯? –, and the easternmost fortified point was built around this area in 708. J. Jeong suggested to identify Tögültün yazï with the Tümed steppe (see Li 2011, 375 fn. 6), a solution rather similar to mine as the Tümed steppe is just north of Tuoketuo. The Chinese conquest would have cut the Čoγay from the Tögültün while both of them would have been necessary to sustain an imperial center south of the Gobi.

10 Differently Skaff 2012, 309 who would rather place the conquest of Mongolia between 688 and 693 due to the lack of raids on the Chinese frontier during these years.

Away from the Ötüken: A geopolitical approach to the 7th c. Eastern Türks,” J. Bemmann, M. Schmauder (ed.), The Complexity of Interaction along the Eurasian Steppe zone in the first Millennium AD, (Bonn Contributions to Asian Archaeology, 7), Bonn, 2015, s. 453-461. Etienne de la Vaissière https://www.academia.edu/23883202/AWAY_FROM_THE_ÖTÜKEN_A_GEOPOLITICAL_APPROACH_TO_THE_SEVENTH_CENTURY_EASTERN_TÜRKS

Alim Alemleri Gezer

Alim

Alim

Alemleri zihneden

Zeminleri seyyah eden

Ahir Ati zamanları

Zeminlerde gören

Zifirleri ziynet edendir

20 Aralık 2024

 

2021 yılı başında yazdığım  Çağımızın İbni Sina’sı: Prof. Dr. İsmail Hakkı Aydın makalesine ilaveten yeni yazım ile birlikte

Yusuf Has Hacip

Katip Çelebi,

Evliya Çelebi’leri

de İsmail Hakkı Aydın hocamızın öncüleri olarak eklemiş oldum.

Evet hocamızın bizlere öğrettiği, zihnin kapasitesinin sonsuzluğudur. Bizler de zihnin üretkenliğini hep birlikte yaşıyoruz böylece abad oluyoruz.

Hocamızın gezdiği şehirler arasında Türkistan kıtasını en başa alıp taçlandırdım bunu da özellikle yaptım; lokomotif Türkistan ve bilgeleridir.

2024 yılında Türk Dünyası İbni Sina ödülünü kazanan alimlerimizden İsmail Hakkı Aydın hocamız ile ilgili olarak bu ödül vesilesiyle konuya değişik bir perspektif çerçevesi kapsamında bakarak hazırladığım yazıyı buraya sunmaktan onur duyuyorum.

Zaman zemin zihin perspektifinden hocamızı değerlendirdiğimizde, Hocamızın ayırt edici ve fevkalade zihinsel gücünün ve enerjisinin zeminlere de müthiş bir şekilde yansıdığını görmekteyiz.

Hocamız 7 Kıta ve 130 şehirde bir alimin ayak izini bırakmıştır. Bu inanılmaz bir rekordur gerçekten.

Ödülün Türk Dünyası adına veriliyor olması nedeniyle biz burada Türkistan‘ı da bir kıta olarak addedeceğiz ve burada hocamızın 130 şehri bilimsel faaliyet ve etkinlikler nedeniyle ziyaret ettiğini not ediyoruz.

Hocamızın bilim peşinde koşturmaca içerisinde olan Türkistan âlimleri geleneğinden günümüze ulaştığını, bu geleneği günümüzde bizzat uyguladığını, yerine getirdiğini görmekteyiz.

Felsefe Atlası kitabının yazarı İsviçreli felsefeci Elmar Holenstein’ın kitabını incelediğimizde 7.yüzyılda Ebu Hanife’den başlayarak, 17 Türk düşünürlerinin bilim peşindeki seyahat ve hareketlerini incelediğimizde toplamda 55 şehre gidip geldiklerini görmekteyiz.

Bu şehirler arasında başı çekenler Bağdat, Mekke, Semerkant, Nişapur şehirleridir.

Bilim insanlarının, düşünürlerin zemindeki hareketleri zihinlerde derin izler bırakmaktadır ve yeni kavramların, yeni fikirlerin oluşumunu ve gelişimini hızlı bir biçimde teşvik etmektedir.

Hocamız yurt dışı bilim seyahatlerine ilaveten ülkemizde de 60’a yakın şehirde üniversitelerde konferanslar vermektedir. Hocamız halkın içinde olmayı çok sevmektedir, yeni bilgilerini, bilimini halkın tüm katmanları ile paylaşmak ve bu şekilde halktan aldığı sorularla, tepkilerle yeni bilgilere doğru yol almak hocamız için büyük bir mutluluk kaynağıdır.

Hocamız konferanslarını hep ayakta vermektedir, oturarak verdiği bir konferans söz konusu değildir. Tek başınadır ve saatler boyu konuşarak bilgi aktarma etkinliğini devam ettirme konusunda sonsuz bir enerji sahibidir.

Tahmin etmiyorum ki ülkemizde böylesine ikinci bir örnek söz konusu olabilsin.

Halk ile direkt yakın temas kurmak, iletişimde bulunmak ülkemizde profesörlerin bilim insanlarının pek de sıcak bakmadığı bir davranış biçimidir, hocamız tüm bu kalıpları kırıp yıkıp geçmektedir, çünkü bilginin kaynağının halktan neşet ettiğini hissetmektedir.

Uzmanlık konusu olan beyinle ilgili olarak, bağlantıların hatta cansız varlıkların da bu bağlantıda etkisi olduğunu bilen bir kişi olarak sürekli bir biçimde insanlarla bağlantı içerisinde olmayı tercih etmektedir. Demek ki, halka uzak durarak bağlantılara karşı soğuk yaklaşmak aslında bilimselliğin dışına çıkmak şeklindedir.

Bu gerçeği kurucu sosyologlarımızdan Ziya Gökalp “Deha halktadır. Ne alacaksanız halktan alacaksınız” tarzında ifade etmişti.

Hocamızın yazdığı kitapların uzunluğu yakında boyunu aşmak üzeredir.

Ülkemizde her konuda olduğu gibi Ortodoks diyebileceğimiz tarzda, skolastik diyebileceğimiz tarzda yaklaşımlar söz konusudur. Buna tipik bir örnek ise bilginin saklanacak bir meta olduğu tarzındaki tutumdur. Hocamız ise tam tersine, bilgilerini çağlayanlar misali halkla paylaşmaktadır, konferanslarda sürekli bu bilgileri halka aktarmaktadır.

ABD’li yazar Frederick Starr, Kayıp Aydınlanma kitabında Türkistan kültürünün mucizesini inci örneği ile açıklamaktadır.

“Orta Asyalıların uzun süredir Hindistan ve Ortadoğu’dan ithal ettikleri inciler, kolay yetişmezler. Çoğu istiridye incinin özünü oluşturacak kum tanesiyle hiç karşılaşmaz bile. Bazıları kumu içine alır, ama hiçbir şey olmaz, birtakım istiridyelerin ise bünyesi kabul etmez kumu, süreçte canını yitirir. 

Bu, Orta Asya kültürünün mucizesidir ki yüzyıllar içinde hem yabancı kum tanesini almaya açık oldu hem de inci üretmek için kullanacağı kapasiteye sahipti. Bu, dış dünyaya açık olmak ve yeniliği sadece özümsemek yerine üzerinde çalışıp uyarlamak anlamına da gelir. 

Bu durum hüküm sürdükçe Orta Asya entelektüel yaşam ve kültür olarak global anlamda ön saflardaydı. Ve yapısal olarak, ne zaman ki yabancı olanı karşılama ve inciye çevirme yetisini yitirdi, o zaman medeniyeti çöktü.”

Bilgi ve Gönül

Hocamız ruhunun derinliklerinde taşıdığı sevgiyi bilgi ile kaynaştırarak, insanlara bir inci olarak sunmaktadır. Klasik eserimiz olan Yusuf Has Hacip’in 1000’li yıllarda ilk kitabımız olarak eserleştirdiği, yazma eser haline getirdiği Kutadgu Bilig kitabında, gönül ve bilgi ilişkisini bakın nasıl açıklamış. Yusuf Has Hacip bilgeliğin şifresini Kutadgu Bilig 211-213 beyitlerde vermiş.

“İnsan gönlü dibi olmayan bir deniz gibidir; bilgi onun dibinde yatan inciye benzer. İnsan inciyi denizden çıkarmadıkça, o, ister inci olsun ister çakıl taşı fark etmez. Kara toprak altındaki altın, taştan farksızdır, oradan çıkınca beylerin başına tuğ tokası olur.“

Kutadgu Bilig ss.211-213

Yusuf Has Hacip, “Bilgi, dibi olmayan bir deniz gibi olan insan gönlünün dibinde yatan incidir” der iken, gönülün sonsuz nitelikli derinliğini ve bilginin gönül içre olduğunu açıklıyor.

Demek bilginin yeri gönüldür. Gönülden olmayan da bilgi değildir. Gönülde olan bilgi de bilgelerdedir. Taşıyıcılar aktaranlar bilgelerdir. Bilge bilgisini gönlünde taşıyandır. Gönülsüz bilgi de bilgi sayılmaz.

Çelebiler Çağı

Kalender ve Çelebi olan alimimiz, sanki Çelebiler çağından Evliya Çelebi ve Katip Çelebi’nin zamanlarından günümüze ulaşmış gibi gözükmektedir. Evliya Çelebi seyahat ettiği 4500 şehir kasaba ve köye gitmenin öncesinde bizlere bir mesel anlatmıştır. İstanbul’da Eminönü’nde Ahi Çelebi Camii’nde “şefaat ya Resulallah” diyecek iken “seyahat ya Resulallah” demenin neticesinde Osmanlı İmparatorluğu’nun sayısız noktalarına, şehirlerine ulaşmış bulunmaktadır.

Aynı şekilde Çelebiler Çağ’ından çıkıp gelen Kâtip Çelebi de yine bilgi peşinde Osmanlı coğrafyası sınırları içerisindeki sayısız kütüphaneler yapıp çıkmış, kitapları edinmiş,  kaynakçalarını yapmış ve günümüze kalan klasik eserlerini ortaya çıkarmıştır.

Demek ki bilmemin zemini kaynağı Türkistan coğrafyasıdır ve “Türkistan coğrafyasında en değerli yeraltı kaynaklarımız, hazinelerimiz bilgelerimizdir ve sonsuz değer taşımaktadırlar”. Burada İbn-i Sina’nın yanı sıra değinebileceğimiz bir alimimiz daha söz konusudur; Yusuf Has Hacip.

İsmail Hakkı Aydın hocamız da tavır ve davranışları ile Yusuf iken yazdığı Kutadgu Bilig eseri ile Has Hacip seviyesine yükselen, ilk yazılı eserimizi ortaya koyan alimimiz gibi bilginin peşine koşuşturan bir alim olarak çağımızda yaşayan bir Yusuf Has Haciptir.

Yusuf Has Hacip’in yaşadığı Karahanlılar devri çok sayıda klasik eserlerimizin ortaya konduğu bir devirdir ve ileride Türkiye Cumhuriyeti’ni düşünsel açıdan değerlendirecek olan incelemeciler ise İsmail Hakkı Aydın’ın eserleri ile karşılaştıklarında aynı duyguları yaşayacaklardır.

İsmail Hakkı Aydın hocamız sürekli olarak Kutadgu Bilig’de tarif edilen incileri denizlerin diplerinden çıkartarak gençlerimizin ve bilim sevdalısı insanlarımızın yürek ve gönüllerine birer hediye olarak sunmaktadır.     

              

Alim İsmail Hakkı Aydın Hocamızın Bilim Yollarında Seyyah Eylediği

7 kıtadaki 130 şehir

 

 **********TÜRKİSTAN************

 Almatı Balasağun Bişkek Buhara Hive Hokand Hotan Issık Göl Kargılık Kaşgar Oş  Semerkant Taşkent Turfan Urumçi Ürgenç

**********ASYA**********

Aden  Amman BAE Bağdat Bahreyn Bangkok Batum Bombay (Mumbai) Cidde Dubai İsfahan İslamabad Karaçi Kerbela Kerkük Kuveyt Manila Medine Mekke Moskova Musul Oklahoma Pekin Şangay Riyad Saint Petersburg Sana’a Seul Şam Tahran Tebriz Tiflis Tokyo Yemen Yeni Delhi

 

**********Avrupa**********

Ahen Amsterdam Atina Barselona Basel Belgrad Berlin Bern Bristol Brüksel Budapeşte Cenevre Düsseldorf Edinburg Frankfurt Freiburg Geng Glasgow Hamburg Heidelberg İnsburg Koblenz Mainz Köln Leipzig Lindao Ljubliana Londra Lozan Lüksemburg Lyon Madrid  Milano Moskova Münih Nice Paris Roma Saint Gallen San Remo Selanik Strausburg Ulum Viyana Wroclaw York Zürih

 

********** AFRİKA**********

Casablanca İskenderiye Kahire Marakeş

 

**********KUZEY AMERİKA**********

Boston Connetticut Filadelfiya Florida Houston Los Angeles Maryland Minneapolis New Jersey New Orleans New York Ohio Ottawa San Antonio San Diego San Francisco Seattle Şikago Vancouver Washington DC

 

**********GÜNEY AMERİKA**********

Acapulco Monteri New Mexico

 

**********AVUSTRALYA**********

Sydney

 

Türk Düşünürlerin Bulundukları Şehirler

 

 

Akşehir  Alamut Bağdad     Balasagun Belh Birun  Buhara  Buzecan Cürcan Diyarbakır Erzurum   Gilan      Gürgenc Haleb  Harran Hasankale/Pasinler Hemedan  İsfahan İstanbul Kabul Karaman Kaşgar Kazimeyn/Kazimiyye  Kazvin Keşmir Kirmanşah  Konya    Kudüs    Kufe Larende Malatya Matürid Medine Mekke   Meraga Merv     Meymundiz  Musul Nişapur  Pencap  Rey Selanik       Semerkand Sertaht Siirt    Sivas Sultaniyye  Sühreverd  Şam  Thanesar       Tillo/Aydınlar  Tus           Vesic     Zencan

 

 

 

 

Türk Düşünürler ve Bulundukları Şehirler

Lütfen aşağıdaki başlığı tıklayın. Dosya açılacaktır.

Türk düşünürler ve şehirler Elmar Holenstein

 

  1. Akşehir
  2. Alamut
  3. Bağdad 7
  4. Balasagun
  5. Belh
  6. Birun
  7. Buhara 2
  8. Buzecan
  9. Cürcan 3
  10. Diyarbakır
  11. Erzurum
  12. Gilan
  13. Gürgenc 2
  14. Haleb  3
  15. Harran 2
  16. Hasankale/Pasinler
  17. Hemedan
  18. İsfahan  3
  19. İstanbul  2
  20. Kabul
  21. Karaman
  22. Kaşgar
  23. Kazimeyn/Kazimiyye
  24. Kazvin
  25. Keşmir
  26. Kirmanşah
  27. Konya
  28. Kudüs
  29. Kufe
  30. Larende
  31. Malatya
  32. Matürid
  33. Medine
  34. Mekke 4
  35. Meraga 2
  36. Merv 2
  37. Meymundiz
  38. Mısır
  39. Musul
  40. Nişapur 4
  41. Pencap
  42. Rey 2
  43. Selanik
  44. Semerkand 4
  45. Sertaht
  46. Siirt
  47. Sivas
  48. Sultaniyye
  49. Sühreverd
  50. Şam 2
  51. Thanesar
  52. Tillo/Aydınlar
  53. Tus 2
  54. Vesic
  55. Zencan

Eski Türk Yazıtları Sözlüğü

Lütfen aşağıdaki başlığı tıklayın.

OCR uygulanmış Arama yapılabilir PDF dosyasıdır.

Eski Türk Yazıtları Sözlüğü

 

Türkçe diğer Turan dilleri olan Japonca, Korece, Moğolca, Mançuca gibi diller ile birlikte Pasifik Okyanusu kıyısındaki Liao Nehri civarında bundan 9000 yıl önce gelişmeye başlayan bir dildir. Böylece çok uzun bir geçmişi olan bu dil, Türklerin ana meslekleri olan hayvancılık ve at biniciliği gibi meslekler sayesinde büyük bir hızla ilerleyerek Avrupa’nın içlerine ve Afrika’nın kuzeyine kadar yayılmıştır. Türklerin, Avrasya kıtasında ve Afrika’nın kuzeyinde hızla yayılmalarının temel sebebi savaş koşullarında hızlı iletişim sağlayan dilleridir.

Türk dili iletişim gücü son derece gelişkin olan bir dildir ve bu sayede diğer dillere karşı baskın çıkarak egemen hale gelmiştir. Türkiye coğrafyasında da söz konusu olan budur ve sadece Türkistan coğrafyasında değil, Türkiye coğrafyasında da Türk dili coğrafyanın bütünleşmesini  sağlamıştır. Türkçe pazarların dili haline gelmiş ve pazarda geçerli olan bir dil, çok daha hızla yayılmıştır.

Moğolistan, Orhun Selenge havzası, Sibirya güneyinde Yenisey Nehiri havzası ve Altay Dağları civarındaki nehirler boyunca gelişen Türkçe, yazıtlar yoluyla granit taşlara ve kayalara yazılmak suretiyle, ilk yazılı izlerini bizlere sunmaktadır. Böylece izleyebildiğimiz kök coğrafyadaki kök kavramlarımızdır. Yazıtların sözlüğü 1200 civarında kelimeyi kapsamaktadır. Bu kelimeler içerisinde fiiller ağırlıklı olarak gözükmektedir. 

Göçer yaşantı süren Türkler böylece hareketli bir yaşam tarzını sürdürmüşlerdir. Asya’nın içlerinden Avrupa’nın içlerine 8000 km bir uzaklık söz konusudur, her yüzyılda sürekli göç edilmek suretiyle bu şekilde istasyon istasyon ilerlenmiştir.

Türk dilinin dinamizmi Türk kültürünü de özgün bir konuma getirmiş ve bu kültür Turan coğrafyalarının ağırlıklı bir kültürü olarak binlerce yıldır geçerliliğini korumaktadır. Türk dili matematiksel ve felsefi bir özelliğe sahiptir. Bu özellikler ise dilin üretken altyapısının ana unsurlarıdır.

İlk kez yazıtlarla yazıya geçirilen dildeki güçlü ifadeler temelde söze dayalı kültürlerinin gelişkinliğini ortaya koymaktadır. Bunun üzerinde uzun boylu düşünülmesi önem kazanmaktadır, o halde güçlü bir kültür yazılı hale geldiğinde de gelişkin ve güçlü ifadelerle ortaya çıkmaktadır.

Yazıtların zirvesi ise Tonyukuk yazıtıdır. Dikkat çekici bir biçimde Yazıtlar hep nehir kenarlarındaki yerleşimlerde kayda geçirilmektedir.

9000 yıllık zaman derinliği dilin yapısını güçlendirerek zeminlerde ışık hızı ile ilerlemesine ve bu şekilde zihinlerde kalıcı olmasına neden olmuştu. Derinlerdeki kök Türkçe o halde köklerinden filizlenerek ana hedefimiz olan muasır medeniyet seviyesini aşma hususunda Türklerin ana dayanağı olmalıdır. 

Emperyalizm tarafından dayatılan siyasal dincilik bizleri mezhep ve tarikat, cemaat bölünmeleri üzerinden bataklığın içine çekivermiştir, o halde bu bataklıktan çıkmanın yolu dildaşlık üzerinden ilerleyerek tüm Turan coğrafyasındaki halklarla birlikte Ural-Altay dil ailesi kökünden geldiğimiz için kültür ve dil birliği tesis ederek bunun üzerinden işbirliklerini de geliştirmektir.

İsmail Gaspıralı’nın 20. yüzyıl başında ortaya koyduğu vizyona sahip çıkılmalıdır; dilde, işte, fikirde birlik vizyonu ana yörüngemizdir.

Batılı stratejistler tarafından, Ruslar da dahil olmak üzere, Avrasya kıtası olarak adlandırılan coğrafya aslen Turan coğrafyası, Turan kıtasıdır. O halde bizlere düşen Turandaşlarımız ile birlikte dildaşlık üzerinden giderek bir birliği tesis etmektir. Turan dillerinin tarihi 9000 yılı aşkın bir tarihtir. 

Batı, bu somut Turan gerçeğinin karşısına, istihbarat örgütleri tarafından üretilen Pan-Turancılık ve Hint-Avrupa dil tezleri ile çıkmıştır. Avrupa dillerinin böyle uzun bir geçmişe dayanan tarihleri olmadığı için kendilerini eski Hint medeniyetinin dillerine bir türlü yaslamak istemişlerdi, fakat orada da karşılarına çıkan Dravid dilleri, Tamilce, Urduca, Sümerce gibi Turan kökenli Hint kıtası dilleridir. 

Tonyukuk Inscription

Kaynak: Eski Türk Yazıtları söz varlığı incelemesi. Hatice Şirin Türk Dil Kurumu Ankara 2016

Eski Türk Yazıtlarında Nehirler ve Göller

Sunumdaki soru katkısından ötürü dostum Mehmet Uhri bey’e teşekkür ederim.

Türklerin en karakteristik özellikleri üç kıtanın coğrafyalarında, zeminlerinde binlerce yıl boyunca mayalayıp geliştirdikleri özgün kültürleridir. Ve bu kültür Gök, Yer-Kutsal Su  ve Kişi unsurlarından oluşmuştur ki en veciz ifadelerin Moğolistan, Altay bölgesi ve  Yenisey, Orhun, Selenge nehirler bölgesindeki 102 adet Türk Yazıtları’nda görebilmekteyiz.

Türk kültürünün ana unsuru su’dur, Türkler teolojilerinde bu gerçeği yakalamışlardır.

Çünkü geliştirdikleri kültür, dinleme ve konuşma bazlıdır. Okuma ve yazma eylemlerine ise daha sonra geçmişlerdir. Dinleyip konuşarak geliştirdikleri matematiksel ve felsefi dilleri ile gökteki alemleri ve yerdeki izlerini okuyup anlamışlar, bilgelik teolojilerini geliştirmişlerdir.

Önemli olan konuşarak sesler ile iletişime geçmektir ve Türkçe dünya dilleri arasında iletişim gücü en yüksek olan dördüncü dildir. Bunun sebebi bozkır ve su coğrafyasında at üzerinde birbirleriyle uzak mesafe iletişimlerini sağlarken, temelde fiillere dayalı etkin ve hızlı bir iletişim ihtiyacıdır.

Biz su öğesini Türklerin bütün klasik eserlerinde destanlarında, yazıtlarında, yazma eserlerinde ve ardından yazılı kitaplarında izlemekteyiz. Su kültürünün ilk gözümüze çarptığı klasik eser Oğuz Kağan destanıdır, ardından Tonyukuk yazıtında, Divan Lügati’t Türk ve Kutadgu Bilig’te suyun izlerini apaçık görmekteyiz.

Gök, Yer- Kutsal Su, Kişi teolojisi Türklerin zihinlerinin ana sütunlarıdır. Gökler, suyun kaynağıdır ve yağmurlar ile yeri, gökler sulamaktadır ve su iduktur; yani kutsaldır. Yer ise sulardan müteşekkildir, dünya yüzeyinin %80’i sudur. Ve ardından nihai olarak da, gök ve yer arasında yaratılmış olan kişi ise sudan müteşekkildir.

Türkler Sibirya’nın bataklıklarında ve nehirlerinde yani Baykal gölü Yenisey Nehri’nin aşağı kısımları ve Orhun Selenge ırmakları vadilerinde yaşantılarını su yolları üzerinden idame ettirmişlerdi. Burada yaşayan Kıpçaklar, aynı zamanda Kimek olarak adlandırılmışlardır ve kimek, gemi anlamındadır. Kişi tabiri ise su samuruna Türklerin verdiği kiş isminden esinlenilerek geliştirilmiştir.

Demek ki, Türkler açısından bir devirdaim unsuru olan su, hayatın ana kaynağıdır.

Türkistan coğrafyasında denizlere kıyıdaşlık söz konusu değildir, sular ve göllerden oluşan bu coğrafyada denize ilk çıkış ise Hazar denizi (Gökçe Deniz) üzerinden olmuştur ki burası da bir iç denizdir, fakat Hazar civarında yer alan İdil (Volga) nehri ve Karadeniz’in kuzeyindeki Don, Dinyeper, Dinyester nehirleri üzerinden Türkler Kazan kentini de içine alan steplere, kuzeye doğru ulaşmışlardır ve İdil üzerinde sürekli gemilerle insan ve mal taşımacılığı yapmışlardır. Nihayetinde, Karadeniz ve ardından Akdeniz’e, Kızıldeniz’e ve Basra  Körfezi’ne de ulaşılmıştır.

Türkler, sadece su kaynakları ve denizlere sırtlarını dönmemişler fakat kendi tarihlerine, kendilerine sırt çevirmişlerdir. Türkistan diyarlarında yazılan klasik eserlerimiz bilinmemekte, terennüm edilmemektedir. Türklerin, sırtlarını döndükleri zeminlere, coğrafyalara artık yüzlerini dönerek, kavrayıp gezmeleri, dolaşmaları ve gördüklerini yazmaları çok önem kazanmaktadır. 

Maalesef, yüzeysellik ve özellikle de sosyal medya iletişimi döneminde kopyacılık üzerinden bilinenleri tekrarlamanın, kişinin bilgi ve kültürüne ekleyebileceği bir özellik söz konusu değildir.

  • Ak Sub: Motun Çor’un taht mücadelesinde kardeşi Tay Bilge Tutuk’u yendiği bölgede bir Irmak. 220
  • Ak Termel: Hanghai ve Tannu Ula silsilesi arasındaki ırmaklardan biri. 220
  • Anı: Batı Sayan’ın Kuzey yamaçlarından doğup Abakan’la birleşerek Yenisey’i besleyen ırmaklardan biri. 220
  • Arkar: İrtiş Irmağı’na dökülen ırmaklardan biri. 220
  • Balıklıg: Orkun Irmağı’nın kollarından biri.221
  • Beltir: yol ya da ırmak kavşağı. 318
  • Bol Su: İrtiş ırmağının güneydeki kollarından biri. 221
  • Burgu: Orkun Irmağı yakınlarında bir ırmak. 221
  • Çığıltır Köl: Bir Göl. 224
  • Egük: Günümüz Tuva’sında Uyuk Irmağı. 221
  • Ertiş Ögüz: Altay dağlarının güney eteklerinin batısında bir ırmak.  İrtiş Irmağı. 221
  • Kanuy: Ötüken’in doğusunda bir ırmak. 221
  • Kara Köl: 715’te Kültigin komutasındaki Köktürk ordusunun Az kavmi ile savaştığı Tannu Ula’nın kuzeyinde bir göl. Kara Nor. 224
  • Kara Yotulkan: Bir ırmak. 221
  • Karaga: Bir ırmak. 221
  • Kazluk Köl: Bir Göl. 224
  • Keç: Geçmek (ırmak vb. su kütlesini) aşmak. 457
  • Kem: Yenisey ırmağı. 222
  • Keneres/Kenkeres: Sir Derya (Seyhun) kıyıları
  • Kenü Tarman/ Tarban: Aras ırmağının Seyhun’a döküldüğü yerde bulunan Otrar(Farab) şehri. 227
  • Kergü: Selenge’nin kuzeyinde bir bölge.231
  • Keyre: Orkun-Selenge bölgesindeki küçük ırmaklardan biri. 222
  • Kök Ön: Ongin ırmağı. 222
  • Köl: göl. 322
  • Kölek: Küçük göl. Gölcük. Bataklık. 322
  • Künüy: Ötüken’in doğusunda bir ırmak. 222
  • Oguz: Tola ve Selenge kıyılarını yurt tutan Türk boyu. 238
  • Orkun: Orkun ( Orhun/Orhon) Irmağu. 222
  • Ögen: Dere. 322
  • Sakış: Selenge yakınlarında bir bölge. 231
  • Sebin: Bir ırmak. 222
  • Sekiz Selene: Sekiz kollu Selenge Irmağı. 223
  • Selene: Selenge Irmağı 223
  • Sub: Su. Irmak. 322.332
  • Sukak Yulı: Ceylan Pınarı, bir su kaynağı. 225
  • Taluy: Taluy Irmağı 223. 323
  • Tamag Iduk Baş: Tamır ırmağı yakınında bir dağ tepesi. 227
  • Taygan Köl: Bir göl. 225
  • Teledü: Bir ırmak. 223
  • Temir Kapıg: Sir Derya’nın batısında Belh-Semerkant yolu üzerinde bir geçit, Buzgala  Geçidi. 229
  • Tez: Tes Irmağı. 229
  • Togu Balık: Tola Irmağı kıyısında bir kent. 228
  • Tokuş: Bir ırmak. 224
  • Ucuz Köl: Bir göl 225
  • Yaşıl Ögüz: Sarı Irmak. 224
  • Yinçi Ögüz: Sir Derya.  Seyhun Irmağı. 224
  • Yula Köl: Bir göl.225

Kaynak: Eski Türk Yazıtları söz varlığı incelemesi. Hatice Şirin Türk dil kurumu Ankara 2016

Kaynak: Eski Türk Yazıtları söz varlığı incelemesi. Hatice Şirin Türk dil kurumu Ankara 2016

Türkler ve Deniz Stratejisi

 

 

Türkler ve Deniz Stratejisi (SUNUM)

 

Türk Su Kültürü /Turkish Water Culture

Rumeli Su Kültürü Kosova Çeşmeleri  Rumeli Su Kültürü Kosova Çeşmeleri (SUNUM)

********************

SU’ya Yazdıklarım  Lütfen üzerlerini tıklayın.. Su Yolları.. Türk Boyları Yunus Emre Divanı’nda SU SU Külliyatı Rumeli Su Kültürü Göktürk Yazıtlarında SU Referansları Anadolu’da su ve Meydan Çeşmesi SU ile başlayan Yeradlarımız SU ile başlayan…

********************
Kanallar açarak bataklıkları kurutmak. Muhtelif tarzda sulama usulleri. Gemi inşa etmek . Denizlerde dolaşmak kabiliyeti Bütün bu saydıklarımız dünyada ve bütün insanlıkta ilk medeni…
********************
Aşağıdaki linki tıklayıp sunum görsellerine ulaşabilirsiniz. Link: Türkler ve Su Seyahatnamesi (SUNUM)
********************
Videoyu izlemek için lütfen Linki Tıklayın Please click the link to listen the song   https://www.youtube.com/clip/UgkxH6ycL4sxA2iZzpLHadtdSqpskmVhDB31 Türkistan ve İç Asya’nın sessizlikteki gür sesi hep aynı demek ki. Sümer’de de…

Tanrısal Güç: Ses, Söz ve Frekans

SES

  • Musiki, Allah’ın sesinin âlemdeki her varlıktan kâinata yansıyan tecellisidir.
  • Musiki; beyin ve gönül iş birliğinin estetik, armonik, melodik ve ahenkli olan söz ve ses mahsulüdür.
  • Nanonörokuantolojik teknolojiler sessiz sedasızdır lakin sesi bir çıktı mı, kâinatın sesini keser!
  • Sanatın duygu ve düşüncelerin ses vasıtasıyla icrası, insan beyninin en üst düzeydeki fonksiyonlarıyla yakından ilgilidir.
  • Vicdan, içimizdeki Tanrı’nın sesidir.
  • Ses ve sözün gücü, kalemde sırlanmıştır.

SÖZ

  • Söz eylemek, niyaz etmektir.
  • Söz eyleriz ki kozmik sükût içre sürur bulalım.
  • Beyin aklın, akıl zekânın, zekâ sözün, söz düşüncenin, düşünce duygunun, duygu davranışın, davranış alışkanlığın, alışkanlık karakterin, karakter kaderin, kader bidayetin, bidayet nihayetin, nihayet hakikatin kapısıdır!
  • Bir bakışın kalpte doğurduğu ihtilalin, bir kıvılcımın vicdanda ateşlediği isyanın, bir tebessümün gönülde yarattığı devrimin, bir dokunuşun beyinde başlattığı ayaklanmanın, bir sözün fikirde tetiklediği direnişin sırrı, sabırda gizlidir!
  • Bir söz, hakikat yolunda bir ışık yakabilir!
  • Düşünce sözü, söz hareketi, hareket davranışı, davranış karakteri ve karakter de kaderi tayin eder, unutma! Sana diyorum, sana! “Martı mar, mar tımar olmaz.”
  • Fitne, kuantik bir hadisedir. Söz ve düşüncelerimize dikkat gerek!
  • Hafıza, “mevzun söz” sever.
  • İnsan zekâsı, görsel, sözel ve duyusal değerlerle faaliyet gösterir.
  • Kalemim, düşünce ve sözlerime yetişmekte aciz kaldı!
  • Ses hayvani, söz insanidir!
  • Sırra ermek istiyorsan duruşunu sırla, adımını sırla, bakışını sırla, sözünü sırla, lokmanı sırla, yudumunu sırla, nefesini sırla, sırrını da sırla!
  • Söz sahibinin sadece ne dediğine değil, nasıl söylediğine de dikkat etmek gerekir!
  • Söz, çok güçlüdür. Bir anda kışı bahara, baharı kışa çevirir.
  • Söz ver, gün verme!
  • Sözdeki muhabbetle sohbet, sükûtunda saklıdır!
  • Sözlerimi anlayabilecek kadar Türkçe bilmeyenlerin, vecizelerimin farkında olmalarını beklemiyorum.
  • Sözü anlamlı kılan muhatabı, belagatli kılansa sahibinin maharetidir.
  • Sözüm cerrahlara! Vücutla uyum sağlamış ve semptom vermeyen patolojileri ameliyat etmeyiniz!
  • Sözüm geçseydi sevdama, zapturapt altına alabilseydim gönlümü, hiç minnet eder miydim hicrana, katlanır mıydım hicranına?
  • Sözün de canı vardır!
  • Sözün etkisi, söyleyenin istikametine göre değişir.
  • Sözün nihayeti var da sükûtun ne bidayeti var ne de nihayeti…
  • Sözünle susturamazsan sükûtunla sustur!
  • Sükût, güzel sözün altın çerçevesidir.
  • Şekil ruhun, söz mananın elbisesidir.
  • Marifet; makam, usul ve notadan ziyade güftede, gönülde, nefeste, seste, telde, mızrapta, yayda, parmakta, hançerde velhasıl sazendede ve hanendededir.

FREKANS

https://www.instagram.com/stories/m_cavusoglu59/3545106977306908431/?utm_source=ig_story_item_share&igsh=Y29zNjZoc2F4cm0w

  • Hücrelerin şekil, şahsiyet ve haysiyet kazanması ve tezahürü; duygu ve düşüncelerin frekanslarına bağlıdır.
  • İnsan olmadıktan sonra zenginlik, makam, mevki, unvan, şeref, haysiyet, itibar, din, iman, ibadet ve tarikat, hakikat değil!
  • Aşk ve sevdanın frekanslar mefkûresinin manzumesi olduğunu fark edemeyenin, “âşık” olmaya hakkı yoktur.
  • Beyin, devamlı surette çevreden aldığı bilgileri, frekans ve holistik olarak analiz edip, müktesebatı çerçevesinde yeni fikirler üreterek, bunları sinyal çıktıları hâlinde çeşitli organlara, hatta diğer beyinlere de gönderen biyolojik otonom bir robottur.
  • Beyinde her girdi frekanslara dönüşür, analiz ve sentez edilir, frekans olarak çıktı hâline gelir!
  • Bu mutantan kâinat ve hayat, basit frekans ve dalgalardan müteşekkilmiş meğer…
  • Cihanda algoritmik her ne varsa, hepsinde her an pek çok kuantik hadiseler cereyan etmekte, kuantumun temel parçacığı olan fotonlar, her bir an için frekansının, Planck sabiti ile çarpımı kadar enerji aktarımını sürdürmekte, bedenimizde hücresel seviyede elektron transferi yapmakta ve enerji elde etmekte, beynimizi, zihnimizi, hafızamızı, haysiyetimizi, onurumuzu, kimliğimizi ve en önemlisi de, “ben”imizi meydana getirmektedir!
  • Dalgası uzun olanın, frekansı kısa olur!
  • Düşünce, beynin elektromanyetik frekansının mahsulüdür.
  • Enerji, frekans ve titreşim, yok edilemez ancak farklı bir forma geçer. Enerji, hep vardı ve hep var olacaktır!
  • Enerji, frekans ve titreşim… İşte kâinat!
  • Enerji ve frekansın maddeleşmiş hâliyiz (Frekansların maddeleşmiş hâliyiz).
  • Evrendeki frekans aralıklarında olan fotonlar, duyu organları vasıtasıyla beyinde elektromanyetik dalgalar hâlinde “bilgi”ye dönüştürülür.
  • Frekans maddenin, bayt-bit sayısal bilginin, gen ise biyolojik ve kalıtsal bilginin yapı taşıdır!
  • Frekansa büründüm, “insan” diye göründüm!
  • Frekanslar âleminde, en güçlü frekans “ibret”tir. Fotonlar bile kuyrukta… Frekanslar boyutundan algılanan ve hissedilen her şey, zihin tarafından şekillendirilir!
  • Frekanslardan meydana gelen ideler âleminde, gölgelerin frekans oyuncakları peşinde koştuğu ve hep sıfır noktasında kaldığı “illüzyon” bir hayata ömür diyoruz!
  • Hafızanın temeli, bilgiyi resim frekansına çevirerek beyne tanıtma esasına dayanır.
  • Hak ve hayat uğruna, doğruların her an değiştiği ve frekanslardan müteşekkil bu kuantum âleminin “hiç”liğinde, hakikat ummanının yegâne mevcudiyeti olan bilgi anaforunda gark olarak arınıp, kâinatın ve eşyanın tekâmülü ve tenvirine soyunmak için kapı girdap, kilit kara delik, anahtar ise kitaptır!
  • Her canlının, kendine has frekans izi vardır!
  • Her maddenin, kendine mahsus dalga boyu ve frekans bazlı kombinasyonu olan algoritması çözülünce, her şey sayısızca üretilebilecek ve (canlı / cansız) iletişime geçilebilecektir.
  • Her şeyin frekanslardan meydana gelmiş gölgelerin oluşturduğu bu âlemde, acı da bir tatlı da bir, dert de bir derman da bir, can da bir canan da bir… Yansa ne olur, yanmasa da!
  • Her varlığın bir algoritması ve frekansının belirlediği ve hiçbir filtrasyona tabi tutulmadan algılanan, parmak izi ve ter kokusu gibi spesifik bir kokusu vardır. Koku hafızası çok güçlü olup duygusallığı, hormonal aktiviteyi, davranışı ve ekonomik hayatı (nöromarketing) etkiler ve zaman içinde seyahati mümkün kılar.
  • Her varlığın; varlığı ve yokluğu, mekânı, zamanı, frekansı ve algısı farklıdır.
  • Her yere barut kokusu sinmiş, cihan tarumar. Frekanslar, sultanlığını ilan etmiş, hükümdar!
  • Holistik beyin, her bilgiyi kuantum prensiplerince elektriksel frekans ve dalga boyu hâline çevirerek, holografik ve holistik olarak kaydeder ve gerektiğinde bu kayıtları multidimansiyonel ve hareketli şekilde görünür hâle getirir.
  • Hücrelerin şekil, şahsiyet ve haysiyet kazanması ve tezahürü; duygu ve düşüncelerin frekanslarına bağlıdır
  • İllüzyondan başka bir şey olmayan bu frekanslar âleminde hemdem olabilmek, Allah’a ulaşmanın tek yoludur!
  • Kâinat frekans, frekans da büyüdür, sırdır! Ne mutlu çözene…
  • Kâinat mı? Kâinat parçacıklardan değil, birbirine bağımlı ve tek bir bütünü oluşturan alanlar, frekanslar ve dalgacıklardan müteşekkildir!
  • Kâinat ve hayat; enerji, frekans ve titreşimden ibarettir.
  • Kâinat, frekans ve parçacıkların birlikte kaynaştıkları bir kazandır!
  • Kâinat; senfonik, harmonik ve düzenli frekanslardan müteşekkildir.
  • Kâinattaki tüm mevcudatın ortak lisanı “frekansça”dır!
  • Kuantum dünyasında, frekansları keşfettikten sonra, zihinsel kodları değiştirmek ve yeni fikirleri davranışa dönüştürmek mümkündür. İhtirasla, inatla gayret gerek!
  • Kuantum tam anlaşılamıyorsa da kuantumun illüzyon evrenindeki frekanslar olduğumuz aşikâr.
  • Madde, sonsuz frekansların farklı şekillerdeki tezahürüdür.
  • Oyun ve eğlenceden ibaret olan bu âlemde, hayatın zembereği boşalmadan, oyuna ve boyuna bakmadan bir frekans olmaya çalış!
  • Tamamen frekanslardan müteşekkil bu kâinatta, hafıza kapasitesi namütenahi olan beyin, her şeyi frekans hâlinde kaydeder, hologram olarak canlandırır.
  • Teknolojinin frekansı, evrenin ve hayatın frekansıyla uyumsuz olursa felaket kaçınılmazdır!
  • Yapay zekâlar, beynimizin frekanslarını analiz ederek düşüncelerimizi okuyabilir ve buna göre tavır alabilir.
  • Yarın, internette ışık hızı kullanılacak. Çünkü ışık dalgalarının titreştiği oranında frekansı artar, frekansı arttığı oranda da bilgi taşıma kapasitesi artar.
  • Yüksek frekanslı etkin güneşsel araştırma programı (High Frequency Active Auroral Research Program) veya kısaca HAARP, elektromanyetik teknoloji geliştirme programı, çok küçük sinyallerle çok büyük enerjileri kontrol etme mantığı üzerine kurulu en modern (!) “harp” teknolojisi “HAARP”… Bu teknoloji; iklimleri değiştirebilir, kutupları eritebilir veya yerinden oynatabilir, ozon tabakasında tahribat yapabilir, depremler oluşturabilir, deniz dalgalarını kontrol edebilir, dünyanın enerji alanlarıyla oynayarak, insan beynini kontrol altına alabilir, termonükleer patlamalara sebebiyet verebilir vs.

Kaynak: Vecizelerim (Aforizmalar) // İsmail Hakkı Aydın

Lovendiler

Fotoğraflar: Çetin Özer

Yere, göğe ve kişilere sevgi ile yaklaşan Aşıklar (Lovendiler) bu toprakların mayasıdırlar, hep yeniden yeniden mayalanır saz çalanlar, şiirler yazıp yüksek sesle okuyanlar, taşların ruhunu konuşturanlar.

Türklerin üç kıtaya yayılmış olan kültür ve yaşantılarında bilgelik en ön safta yer almaktadır ve bilgeliğin üç harf ile ifade edilebilecek olan tanımı ise aşktır. Kastedilen gök, yer ve kişi teolojisinde, ilahiyatında duyulan derin hissiyat ve bağlılıktır. Yazıtlar, yazmalar ve yazılarda dile getirilen hep bu kavramdır. Kavram, Yunus Emre ile birlikte doruğa çıkmıştır. Yunus Emre ise Türkçe’nin zirvesidir. 20. yüzyılda Aşık Veysel ve Neşet Ertaş gibi aşıklar bu abdallık, bilgelik geleneğini devam ettirmişlerdi.

Peki aşk nedir. Yaradana ve yaratılana ( kişiye ) duyulan derin hisler olan aşk en derin ifadesini ise kişinin gönden içre gönül hanesinde bulmaktadır.

Aşıklar bu geleneği saz eşliğinde sürekli bulundukları coğrafyalarda yaymışlardır. Kişi yani aşık, yeri ve göğü sazında ve sözünde bir araya getirmektedir bu şekilde.

Bilgelik ise kişinin kendisini aşarak diğer kişilerle insanlarla yardımlaşma duygularını paylaşmasıdır.  Türklerde bilge kişiler tabakası beş kişilik etrafında dolanmaktadır. Bu kişilerin ikisi ise bilgeliklerini sanat ile yaymaktadırlar. Kolpa saz çalanlar yani aşıklar ve ozanlar yani şairler. O halde aşk gönülden kopmaktadır ve şiirlerle en hissi, en  derin bir şekilde ifadesini bulmaktadır.

Türkistan coğrafyasında özellikle Ahmet Yesevî’nin ve Türkiye coğrafyasında ise Aşık Paşa ve Yunus Emre’nin dizeleri aşk bilgeliğinin, kişiliğin zirvesinin dizeleridir.

Lovendiler aşkın efendileridir, aşık efendilerdir. Mustafa Kemal Atatürk’ün hitabetinde sürekli olarak efendi tabirini kullanmasın anlamı karşısındaki kişilere duyduğu sevginin bir tezahürü, yüksek bir ifadesidir. Bu efendiler hanımefendiler veya beyefendiler olabilirler ama tek bir efendi tabirinde hepsi bir araya gelmektedir. Çünkü kişi sözcüğünde cinsiyet ayrımı yoktur; kişi insandır.

Levent kelimesi batı dillerinde sınırlanmış bir coğrafyayı, doğuyu ve doğu Akdeniz ülkelerini tarif ederken, Türkçedeki Levent kelimesi ise kişiliğin güçlü bir ifadesidir. Batının kavramları kullanırken alışkanlık haline getirdiği ayrımcılık, ki bu zeminde veya insanda söz konusu olabilir, Türkçede ise kişilere ve kişilikleri ayırıma tabi tutmayan bir bilgelik ifadesi olarak görülmektedir.

Aşık Müslüm Gürses bilgelik dizeleri ile seslenmiştir topluma, İslamcılar ise aynı İngilizler gibi marşseverdir. Latinlerin (İtalyan, İspanyol, Portekiz, Fransız) futbol maçlarında tribünlerden sanatsal tezahüratlar çıkar. Arapların estetik dolu şarkılarına özeniyorum, tüm Türk&Turan çalgılarını seslendiren Türk Orkestramız da olacak elbet.

“TAŞA KAYITLIYIZ”

  1. Bilge Tonyukuk
  2. Ebu Hanife
  3. Farabi et Türki
  4. Ahmet Yesevi
  5. Aşık Paşa
  6. Yunus Emre
  7. Hacı Bektaşı Veli
  8. Mevlana
  9. Nasreddin Hoca
  10. Dedem Korkut
  11. Neşet Ertaş
  12. Müslüm Gürses
  13. Sait Faik Abasıyanık
  14. Namık Kemal
  15. Nazım Hikmet
  16. Aşık Veysel
  17. Mustafa Kemal Atatürk

 

   

 

 

   

Tonyukuk Yazıtında Orman

ty1-2-g-10-08

Kağanım, ben özüm Bilge Tonyukuk konuştuk. [Kağan] söylediğimi işitiverdi. Gönlünce orduyu] yönelt dedi. Kök Öng’ü aşıp Ötüken Ormanı’na yöneldim. İnig Köklük’ün Toğul’da Oğuz geldi.

ty1-3-d-7-03

Dahası Kırkız’ın güçlü kağanı yağımız oldu. O üç kağan sözleşip “Altun ormanı üzerinde kapışalım” demiş. Anca öyle anlaşıp. “Doğu’da Türk Kağanı’na süleyelim” demiş. ”

ty1-4-k-11-04

Kırgız’ı uykuda bastık. Süngüyle açtık. Kağanı, ordusu dirilmiş. Süngüşdük, sançtık. Kağanını öldürdük. Kağan’a Kırgız boyları tutsak oldu, baş eğdi. Geri döndük. Kögmen ormanına beri geldik.

ty1-4-k-11-07

Katun yok olmuş ölmüş idi. “Onu yoğlatayım” dedi. Süleyip varın dedi. “Altun ormanında oturun” dedi. “Sü (ordu) başı İnel Kağan, Tarduş Şad varsın” dedi. Bilge Tonyukuk’a, bana söyledi.

ty1-4-k-11-08

Bu orduyu yönelt dedi. “Buyruğunu gönlünce söyle. Ben sana ne söyleyeyim” dedi. “Gelir ise yiğitçe toparlanır, gelmez ise dilini sözünü alıp otur” dedi. Altun ormanında oturduk.

ty1-4-k-11-10

“Öncüyü, gözcüyü iyice ırgala. Baskın yapma” demiş. Bögü (Kapağan) Kağan bana öyle söylemiş. Apa Tarkan’a gizli söz göndermiş: “Bilge Tonyukuk korkar, o kendisi o yanılır.

ty1-4-k-11-11

atlı er yoralım (sürelim) derse onamayın”. O sözü işitip atlı er yordum. Altun ormanını yol aramadan aştım. İrtiş ırmağını geçitsiz yerinden geçtik. Gece de gittik. Bolçu’ya tan öncesi değdik.

ty1-2-g-10-08

Kağanım, ben özüm Bilge Tonyukuk konuştuk. Kağan söylediğimi işiti verdi. Gönlünce orduyu yönelt dedi. Kök Öng’ü aşıp Ötüken Ormanı’na yöneldim. İnig Köklük’ün Toğul’da Oğuz geldi.