Home Blog Page 4

Galata and Hong Kong: Similar Features

Chronological Names of Istanbul City

  • Byzantium: 6th century BC – AD330
  • Constantinople: M330-1453
  • Constantinople: AD 1453-1923
  • Istanbul: AD1930-

Galata and Hong Kong

There are great similarities between Galata and Hong Kong. Both are ports. Galata port was a main exit point for trade, especially with the Genoese colonies in the Black Sea. While access to the Istanbul Peninsula from Galata port is possible to Thrace and the European continent, via Üsküdar it is possible to open up to Anatolia and the Asian continent.

Hong Kong Island, on the other hand, became the British colonial port, making it possible to reach the Chinese continent and the Chinese ports in the Canton region via the Kowloon and New Territories regions on the opposite coast.

As can be seen, both port cities have played a major role, especially in trade history. Galata, which functioned as a maritime colony during the Eastern Roman Empire, continued its same function during the Ottoman period and further advanced its position with the Republic.

While Galata was famous for its bankers, especially during the Ottoman period, Hong Kong, as a result of the transformations it went through over time, became Chinese territory under a 50-year special administration format after leaving British rule in 1997. Like Galata, Hong Kong is a critical node with its banks and financial services.

GALATA

Screenshot

 

  

HONG KONG

      

Comparison Table

Feature Galata (Istanbul) Hong Kong
Location On the opposite shore of Istanbul’s historical peninsula, the Golden Horn shore On the coast of the South China Sea, southeast of China
Historical Role A center of trade, finance and diplomacy during the Ottoman period The commercial and financial centre of Asia during the British colonial period
Trade and Port An important port used by Genoese and Venetian traders The hub of global maritime trade and container shipping
Financial Center Ottoman money changers, bankers and Galata bankers One of Asia’s largest banking and financial centres
Foreign Influence / Management Genoese, Venetian and Western influences; semi-autonomous structures It was ruled as a British colony between 1842 and 1997.
Multiculturalism Greek, Armenian, Jewish, Levantine communities Chinese majority, Western immigrants, multi-ethnic structure
Landmarks Galata Tower, Bankalar Street Victoria Peak, IFC Tower, Hong Kong Harbour
West-East Interaction The trading point of the West (Europe) within the East (Ottoman) The intersection of Chinese culture and Western management systems
Cultural Structure Mix of Ottoman and European architecture, religious diversity Chinese traditions + British-influenced urban culture
Current Situation Istanbul’s touristic, historical and art-oriented district Special administrative region of China, global financial center

Although Galata (Istanbul, Turkey) and Hong Kong (China) seem very different at first glance, they have some striking similarities in terms of history, geography, trade and culture. Here are the main similarities:

1. Being a Port and Trade Center

  • Galata: It was Istanbul’s port gate to Europe since the Ottoman period. The Venetians, Genoese and later the Levantines established trading colonies in Galata. It functioned as a trade bridge between the East and the West for centuries.
  • Hong Kong: A British colony from the 19th century, it became a trading hub between China and the West. Today, it is still one of the most important financial and commercial centers in Asia.

2. Foreign Population and Cosmopolitan Structure

  • Galata: For centuries, merchants, diplomats and artists from Jews, Greeks, Armenians, Italians, French and many other nations lived here. Different languages, religions and cultures lived together.
  • Hong Kong: Home to a large immigrant population including Chinese, British, Indians, Filipinos and Europeans. It is notable for its cosmopolitan lifestyle and multilingual structure.

3. Semi-Autonomous/Colony Status

  • Galata: It was a semi-autonomous region ceded to the Genoese during the Byzantine and early Ottoman periods. It had its own administration, city walls and diplomatic status.
  • Hong Kong: It was a British colony between 1842-1997. It was a region that established its own government and was governed by separate laws from China. After 1997, it retained some of its autonomy with the “One Country, Two Systems” structure.

4.Strategic Location

  • Galata: Located at the entrance of the Bosphorus, it was in a key position in terms of maritime traffic, defense and communication.
  • Hong Kong: It has strategic importance both commercially and militarily due to its location in the South China Sea.

5.Being a Cultural Transition Point

  • Galata: It was the meeting point of Eastern-Western cultures and Islamic-Christian influences. This synthesis can be seen in the architectural and social structure.
  • Hong Kong: It was an area where Eastern (China) and Western (England) cultures intersected. Today, Western infrastructure and Chinese traditions are still intertwined.

6. The Front Lines of Modernization

  • Galata: It was one of the first places where the Tanzimat and subsequent Westernization movements were implemented. Innovations such as banking, theater, and printing first emerged in Galata.
  • Hong Kong: Served as a showcase for China’s modernization, leading the region in areas such as finance, technology and education.

7. Multilayered Identity and Tension

  • Both places witnessed identity conflicts and social tensions resulting from the coexistence of different cultures, interests and communities.

Conclusion:

Galata and Hong Kong are two cities that have historically been open to foreign influence, have become commercial and cultural centers with their identity as port cities, are cosmopolitan, have semi-autonomous pasts, and are the intersection points of East and West. In these respects, they are two special places that can be said to be “far from each other but close in spirit.”

Map Description

  • Galata (left in upper images): The historical region at the mouth of the Golden Horn (1922 map and coastal change studies).
  • Hong Kong (bottom right): You can see the islands, Kowloon peninsula and New Territories on the comprehensive map.

Summary and Commentary

Both regions have strategic coastal points, historical semi-autonomous/colonial status, cosmopolitan structure and commercial-modern center identity. Being transition points between different cultural traditions is the strongest common feature of these two places.

Although Galata (Istanbul) and Hong Kong are geographically and historically different, they share interesting similarities in terms of their urban fabric, socio-cultural dynamics and architectural features. Here are some striking parallels between these two regions:

  • Dense Population and Vertical Architecture
    – Hong Kong: Due to the population density, giant structures such as the “Monster Building” (for example, the complex of 5 buildings in Quarry Bay) necessitate vertical living. Built in the 1960s, these structures were designed to meet maximum housing needs in a narrow area.
    – Galata: Historically a trade center and due to limited land, it is characterized by tall buildings (for example, the apartments around Galata Tower) and narrow streets. The settlements within the walls dating back to the Genoese period also exhibit a similar density.
  • Cosmopolitan Identity and Cultural Diversity
    – Hong Kong: It has a multicultural structure shaped by Chinese, British and international influences. Different ethnic groups live together in areas such as Quarry Bay.
    – Galata: It bears traces of Genoese, Byzantine, Ottoman and Levantine cultures. It has been a meeting point for Jewish, Greek, Armenian and Italian merchants throughout history. For example, structures such as the Arab Mosque and Neve Shalom Synagogue reflect this diversity.
  • Intertwining of the Historical and the Modern
    – Hong Kong: Modernist buildings such as the “Monster Building” in Quarry Bay are juxtaposed with traditional Chinatowns. This duality is also emphasized in films (such as *Ghost in the Shell*).
    – Galata: Historical buildings such as the Galata Tower (14th century) are in harmony with the surrounding modern cafes and art galleries. The 19th century Bank Street and contemporary street art coexist here.
  • Relationship with Water
    – Hong Kong: Being located on the seashore and its port culture play a critical role in shaping trade. Quarry Bay is also a bay area.
    – Galata: Located north of the Golden Horn and has been prominent throughout history with its port activities. During the Genoese period, city walls were built for maritime trade.
  • Landmarks and Legends
    – Hong Kong: Structures such as the “Monster Building” symbolize the city’s population pressure and are a tourist attraction.
    – Galata: Galata Tower has become a cultural icon, with stories such as the legend of Hezarfen Ahmet Çelebi and the myth of his “love” with the Maiden’s Tower.
  • Transformation and Urban Resilience
    – Hong Kong: The population explosion in the 1960s necessitated state-supported housing projects. Today, these structures have become tourist attractions.
    – Galata: The tower, destroyed by fires and earthquakes during the Ottoman period, has survived to the present day through continuous restoration. It was reorganized as a museum in 2020.

 

  •  Summary Table

Feature Hong Kong (Quarry Bay) Galata (Istanbul)

Architectural Density Structures like the Monster Building Narrow streets, high-rise buildings
Cultural Diversity Chinese-British mix Genoese-Ottoman-Levantine
Connection by water Port culture Commercial role of the Golden Horn
Landmarks Monster Building Galata Tower
Transformation Housing projects → Tourism Fire/Earthquake → Restoration

These similarities show that both regions have been affected by similar urban and social dynamics throughout history. You can check out the sources for details.

 

Galata ve Hong Kong: Benzer Özellikler

İstanbul Şehrinin Kronolojik Adları

  • Byzantion/Byzantium: MÖ 6.yy-MS330
  • Konstantinopolis: M330-1453
  • Konstantiniyye: MS1453-1923
  • İstanbul: MS1930-

Galata ve Hong Kong

Galata ve Hong Kong arasında büyük benzerlikler bulunmaktadır. Her ikisi de limandır. Galata limanı özellikle Karadeniz‘deki Ceneviz kolonileri ile olan ticarette ana bir çıkış noktası konumunda idi. Galata limanından İstanbul Yarımadası‘na erişim  ile Trakya ve Avrupa kıtasına açılım söz konusu iken Üsküdar üzerinden ise Anadolu’ya ve Asya kıtasına açılım mümkün olmaktadır.

Hong Kong adası ise bu sefer de İngilizlerin koloni limanı olarak karşı kıyıdaki Kowloon  ve New Territories bölgeleri üzerinden Çin kıtasına ve Kanton bölgesindeki Çin limanlarına ulaşım mümkün hale gelmektedir

Görüleceği üzere her iki liman kenti özellikle ticaret tarihinde büyük işlevler görmüşlerdir. Doğu Roma imparatorluğu döneminde bir deniz kolonisi olarak işlev gören Galata ardından Osmanlı döneminde aynı işlevini devam ettirmiş ve Cumhuriyeti ile birlikte bu konumunu daha da ilerletmişti.

Galata özellikle Osmanlı döneminde bankerleri ile ünlenmişken, Hong Kong ise geçen zaman içerisinde geçirdiği dönüşümler neticesinde 1997 yılı itibarıyla İngiliz egemenliğinden çıkarak 50 yıllık özel yönetim formatı altında Çin toprağı haline gelmişti. Hong Kong da Galata gibi bankaları ve finansal hizmetleri ile kritik bir düğüm noktasıdır.

GALATA

 

Screenshot

 

HONG KONG

 

Karşılaştırma Tablosu

Özellik Galata (İstanbul) Hong Kong
Konum İstanbul’un tarihi yarımadasının karşı kıyısında, Haliç kıyısı Güney Çin Denizi kıyısında, Çin’in güneydoğusunda
Tarihsel Rol Osmanlı döneminde ticaret, finans ve diplomasi merkezi Britanya sömürge döneminde Asya’nın ticaret ve finans merkezi
Ticaret ve Liman Cenevizli ve Venedikli tüccarların kullandığı önemli liman Küresel deniz ticaretinin ve konteyner taşımacılığının merkezi
Finansal Merkez Osmanlı’nın sarrafları, bankerleri ve Galata bankerleri Asya’nın en büyük bankacılık ve finans merkezlerinden biri
Yabancı Etkisi / Yönetimi Ceneviz, Venedik ve Batılı etkiler; yarı özerk yapılar 1842-1997 arasında İngiliz sömürgesi olarak yönetildi
Çokkültürlülük Rum, Ermeni, Yahudi, Levanten toplulukları Çinli çoğunluk, Batılı göçmenler, çok uluslu yapı
Simgesel Yapılar Galata Kulesi, Bankalar Caddesi Victoria Zirvesi, IFC Tower, Hong Kong Limanı
Batı-Doğu Etkileşimi Doğu’nun (Osmanlı) içinde Batı’nın (Avrupa) ticaret noktası Çin kültürü ile Batı yönetim sisteminin kesişim noktası
Kültürel Yapı Osmanlı ve Avrupa mimarisi karışımı, dini çeşitlilik Çin gelenekleri + Britanya etkisiyle oluşmuş şehir kültürü
Bugünkü Durumu İstanbul’un turistik, tarihî ve sanat odaklı semti Çin’e bağlı özel yönetim bölgesi, küresel finans merkezi

Galata (İstanbul, Türkiye) ile Hong Kong (Çin) ilk bakışta çok farklı gibi görünse de, tarihsel, coğrafi, ticari ve kültürel yönlerden dikkat çekici bazı benzerlikleri vardır. İşte başlıca benzerlikler:

1.Liman ve Ticaret Merkezi Olmaları

  • Galata: Osmanlı döneminden itibaren İstanbul’un Avrupa’ya açılan liman kapısıydı. Venedikliler, Cenevizliler ve daha sonra Levantenler Galata’da ticaret kolonileri kurdu. Yüzyıllar boyunca Doğu ile Batı arasında bir ticaret köprüsü işlevi gördü.
  • Hong Kong: 19. yüzyıldan itibaren İngiliz kolonisi olarak Çin ile Batı arasında bir ticaret merkezi oldu. Bugün hâlâ Asya’nın en önemli finans ve ticaret merkezlerinden biridir.

2.Yabancı Nüfus ve Kozmopolit Yapı

  • Galata: Yüzyıllarca Yahudi, Rum, Ermeni, İtalyan, Fransız ve daha birçok milletten tüccar, diplomat ve sanatkâr burada yaşadı. Farklı diller, dinler ve kültürler iç içe yaşadı.
  • Hong Kong: Çinlilerin yanı sıra İngilizler, Hintliler, Filipinliler ve Avrupalılar gibi geniş bir göçmen nüfusu barındırdı. Kozmopolit yaşam tarzı ve çokdilli yapısıyla dikkat çeker.

3.Yarı-Otonom/Koloni Statüsü

  • Galata: Bizans ve erken Osmanlı dönemlerinde Cenevizlilere bırakılan bir yarı-otonom bölgeydi. Kendi yönetimi, surları ve diplomatik statüsü vardı.
  • Hong Kong: 1842-1997 arasında İngiliz sömürgesiydi. Kendi yönetimini kurmuş, Çin’den ayrı yasalarla yönetilen bir bölgeydi. 1997’den sonra da “Bir Ülke, İki Sistem” yapısıyla özerkliğini bir ölçüde korudu.

4.Stratejik Konum

  • Galata: Boğazın girişinde yer alması nedeniyle deniz trafiği, savunma ve iletişim açısından kilit konumdaydı.
  • Hong Kong: Güney Çin Denizi’nde yer alması sebebiyle hem ticari hem askeri açıdan stratejik öneme sahiptir.

5.Kültürel Geçiş Noktası Olmaları

  • Galata: Doğu-Batı kültürlerinin, İslam-Hristiyanlık etkilerinin buluşma noktasıydı. Mimari ve sosyal yapıda bu sentez görülür.
  • Hong Kong: Doğu (Çin) ile Batı (İngiltere) kültürünün kesiştiği bir alan oldu. Bugün hâlâ Batılı altyapı ile Çinli gelenekler iç içedir.

6.Modernleşmenin Ön Cepheleri

  • Galata: Tanzimat ve sonrasında Batılılaşma hareketlerinin ilk uygulandığı yerlerden biriydi. Bankacılık, tiyatro, matbaa gibi yenilikler önce Galata’da ortaya çıktı.
  • Hong Kong: Çin’in modernleşmesinde bir vitrin görevi gördü. Finans, teknoloji ve eğitim gibi alanlarda bölgeye öncülük etti.

7.Çok Katmanlı Kimlik ve Gerilim

  • Her iki yer de farklı kültürlerin, çıkarların ve toplulukların bir arada yaşamasından kaynaklanan kimlik çatışmaları ve sosyal gerilimlere sahne oldu.

Sonuç:

Galata ve Hong Kong; tarihsel olarak yabancı etkisine açık, liman kenti olma kimliğiyle ticari ve kültürel merkezler haline gelmiş, kozmopolit, yarı-otonom geçmişe sahip ve Doğu ile Batı’nın kesişme noktaları olan iki kenttir. Bu yönleriyle “birbirine uzak ama ruhen yakın” denilebilecek özel iki yerdir.

Harita Açıklaması

  • Galata (üst görsellerde solda): Haliç’in ağzında yer alan tarihi bölge (1922 haritası ve kıyı değişim çalışmaları).
  • Hong Kong (sağ alt): Adalar, Kowloon yarımadası ve Yeni Bölgeleri kapsamlı haritada görebilirsiniz  .

Özet ve Yorum

Her iki bölge de stratejik kıyı noktaları, tarihi yarı-otonomi/kolonyal statüsü, kozmopolit yapı ve ticari-modern merkez kimliği taşıyor. Farklı kültürel gelenekler arasındaki geçiş noktaları olması ise bu iki yerin en güçlü ortak yönü.

Galata (İstanbul) ile Hong Kong, coğrafi ve tarihsel olarak farklı konumlarda bulunsalar da, kentsel dokuları, sosyo-kültürel dinamikleri ve mimari özellikleri açısından ilginç benzerlikler taşır. İşte bu iki bölge arasındaki dikkat çeken paralellikler:

  • Yoğun Nüfus ve Dikey Mimari
    – Hong Kong: Nüfus yoğunluğu nedeniyle “Monster Building” gibi devasa yapılar (örneğin Quarry Bay’deki 5 binadan oluşan kompleks) dikey yaşamı zorunlu kılar. 1960’larda inşa edilen bu yapılar, dar alanda maksimum konut ihtiyacını karşılamak için tasarlanmıştır.
    – Galata: Tarih boyunca ticaret merkezi olması ve sınırlı arazi nedeniyle yüksek binalar (örneğin Galata Kulesi çevresindeki apartmanlar) ve dar sokaklarla karakterizedir. Ceneviz döneminden kalma sur içi yerleşimler de benzer bir yoğunluk sergiler.
  • Kozmopolit Kimlik ve Kültürel Çeşitlilik
    – Hong Kong: Çin, İngiliz ve uluslararası etkilerle şekillenen çok kültürlü bir yapıya sahiptir. Quarry Bay gibi bölgelerde farklı etnik gruplar bir arada yaşar.
    – Galata: Ceneviz, Bizans, Osmanlı ve Levanten kültürlerinin izlerini taşır. Tarih boyunca Yahudi, Rum, Ermeni ve İtalyan tüccarların buluşma noktası olmuştur. Örneğin, Arap Camii ve Neve Şalom Sinagogu gibi yapılar bu çeşitliliği yansıtır.
  • Tarihi ve Modernin İç İçe Geçmesi
    – Hong Kong: Quarry Bay’deki “Monster Building” gibi modernist yapılar ile geleneksel Çin mahalleleri yan yana bulunur. Aynı zamanda filmlerde (örneğin *Ghost in the Shell*) bu ikilik vurgulanır.
    – Galata: Galata Kulesi (14. yüzyıl) gibi tarihi yapılar, çevresindeki modern kafeler ve sanat galerileriyle uyum içindedir. 19. yüzyıldan kalma Bankalar Caddesi ile çağdaş sokak sanatı burada bir aradadır.
  • Su ile Olan İlişki
    – Hong Kong: Deniz kenarında kurulu olması ve liman kültürü, ticaretin şekillenmesinde kritik rol oynar. Quarry Bay de bir koy bölgesidir.
    – Galata: Haliç’in kuzeyinde konumlanır ve tarih boyunca liman faaliyetleriyle öne çıkar. Cenevizliler döneminde deniz ticareti için surlar inşa edilmiştir.
  • Simgesel Yapılar ve Efsaneler
    – Hong Kong: “Monster Building” gibi yapılar, kentin nüfus baskısını simgeler ve turistler için ilgi çekicidir.
    – Galata: Galata Kulesi, Hezarfen Ahmet Çelebi efsanesi ve Kız Kulesi’yle olan “aşk” miti gibi hikayelerle kültürel bir ikon haline gelmiştir.
  • Dönüşüm ve Kentsel Direnç
    – Hong Kong: 1960’lardaki nüfus patlaması, devlet destekli konut projelerini zorunlu kılmıştır. Bugün ise bu yapılar turistik cazibe merkezlerine dönüşmüştür.
    – Galata: Osmanlı döneminde yangınlar ve depremlerle tahrip olan kule, sürekli restore edilerek günümüze ulaşmıştır. 2020’de müze olarak yeniden düzenlenmiştir.

 

  •  Özet Tablo

Özellik               Hong Kong (Quarry Bay)        Galata (İstanbul)

Mimari Yoğunluk   Monster Building gibi yapılar  Dar sokaklar, yüksek binalar
Kültürel Çeşitlilik  Çin-İngiliz karışımı       Ceneviz-Osmanlı-Levanten
Su ile Bağlantı   Liman kültürü               Haliç’in ticari rolü
Simgesel Yapılar  Monster Building            Galata Kulesi
Dönüşüm          Konut projeleri → Turizm    Yangın/Deprem → Restorasyon

Bu benzerlikler, iki bölgenin de tarihsel süreçte benzer kentsel ve sosyal dinamiklerden etkilendiğini gösterir. Detaylar için kaynaklara göz atabilirsiniz.

 

 

 

 

Şairler ile mutlu anlar…

Şair-i Azam Hilmi Yavuz ile

 

Şairlerim: Hilmi Yavuz

Şair-i Azam Hilmi Yavuz ile

  2 0 2 3   1 9 7 6
       

 

İbrahim Çeşmecioğlu

 

Gönül Dilek

Turgay Fişekçi

Adnan Özer. Özcan Ünlü

Osman Tuğlu

Mehmet Uhri

Baki Ayhan

Şair Baki Ayhan ile Şiir Akşamı

25 Şubat 2025

Şiir ve Şair, İsmail Hakkı Aydın

  ŞİİR Aşkımı anlatmaktan şiirler bimecal, rubailer beyhude, besteler yorgun, kalemler bitap düştü! Baktım kimse şiirden, rubaiden, aruzdan, musikiden, edebiyattan anlamıyor! Oyalanmak için verdim kendimi kitap yazmaya. Ben…

Prof Kemal Üçüncü’ye göre BİLİM

Uygarlık tarihindeki büyük gelişim ve dönüşümlerde milletlerin, kendi kültür havzalarının ve dünya kültür mirasının temel metinleri ile kurdukları diyalojik ilişkinin çok önemli bir rolü olduğu tevsik olunmuş bir bilgidir. Bu açıdan her çağın ve o çağı yaşayan milletin kendi çağına ve ihtiyaçlarına özgü okuma ve yorumları yapması son derece önemlidir. Bilimsel, dini ve kültürel metinlerin nihaî ve donmuş bir anlamı yoktur. Bu mirasla kurulacak ilişkinin düzeyi ve derinliği, yaratıcılığı yeni bir medeni hamle için temel referansları oluşturur.

Bir kültürel geleneği tanımlamak için kültür çevresi, kültürel hinterland, kültürel ekoloji, kültür coğrafyası gibi kavramlar farklı bilimsel geleneklerden esinlenerek kullanılmaktadır. Bahsettiğim kavramlar Batı sosyal bilimler literatürü içerisinde üretimli kavram ve değerlendirmelerdir. Bir sosyal yapıyı anlamak ve açıklamak için ortaya konulmuş açıklama, model ve çözümler başka bir sosyal yapıyı açıklamak ve çözümlemek için birebir transfer edilemezler. Bu anlamda Türk kültür tarihinin ve sosyal yapısının dinamiklerini en iyi kavramsallaştırabileceğini düşündüğüm “Türk kültür havzası” kavramını yeni bir teklif olarak önermekteyim.

Batı açısından bakıldığında Doğu dünyası kendi kimliğini oluşturacağı bir öteki repertuarıdır. Antik dönemdeki Pers Grek mücadelesinde başlayan Doğu Barbarlığı imgesi, Batının kolektif şuuraltında süreç içerisinde katmanlaşarak pekişmiştir. Türkleri, bu anlamda Müslümanları ve Doğu dünyasını ötekileştirmenin bilimsel! bir altyapısı vardır. Avrupa’da XIX. yüzyılda Pozitivist felsefenin ve Darwinizm’in etkisiyle başlayan Irk temelli yaklaşımlar kısa sürede bilimsel görüntülü bir siyasal projeye dönüşmüştür.

Atatürk dönemi TDK’nın “Güneş Dil Teorisi” diye sistemleştirmeye çalıştığı yaklaşım Müller’e ve Avrupa’nın saldırgan ve ötekileştirici filoloji temelli politikalarına karşı bir cevap verme kaygısıydı. Maalesef Türkiye’deki sosyal bilimciler “dilciler de dahil” bu meseleyi sebeplerini araştırıp anlamadan naif bir biçimde tezlil ve tahfif ederek yansıtmışlardır. O yüzden Hint Avrupa Dil Ailesi teorisin en müfrit müminleri halen Türkiye’dedir.

Özellikle Batıda Rönesans ve Reform sonrası Avrupa’da ortaya çıkan ve o güne kadar başkaca hiçbir coğrafyada ve gelenekte görülmeyen yeni bilgi ve bilim anlayışı bütün kadim gelenekleri olduğu gibi bizim medeniyetimizin algı düzenini de sarsıntıya uğratmıştır.

Yeni bilimsel yaklaşımda bilimsel bilgi sadece gözlemlenebilir ve ölçülebilir alandaki deneysel a pasteriori alana münhasır kılınmıştır. XX. yüzyılın başında Fizikte kuantum teorisi, belirsizlik tartışmaları ile bilim felsefesi yepyeni bir mecra kazanmıştır. Artık saf bilim Fizikte bile mutlak bir kesinlikten değil sınırlı bir gerçeklikten söz edebilmekteyiz. Kurt Gödel’in can sıkıcı setler teorisi ile matematiğin de her zaman mantıksal ispat için yeterli olamayacağı ortaya çıkmıştır.

Ve ille de uluslararası ilişkiler uzmanları… Papatya falı gibi sözüm ona analizler… Tarih, kültür, sosyoloji, Türk tarih felsefesi, ve sosyolojisi hakkında hiçbir donanım ve fikri olmayan İngiliz aksanlı a’’mmm diye sekans değiştiren garip adamlar. Hiçbirinde temel bir Türkçe tarihsel kaynağa, sosyoloji literatürüne, coğrafya literatürüne atıf yoktur. Pek çoğu Tük kültürünün temel kaynaklarını bilmezler. [Bilmediklerini yine yazdıkları metinlerden çıkarıyorum,] Ama maşallah, o millet hakkında “brain stormy” aparırlar. Ezber ve derinliksiz bir kültür. Kissinger, Brezezinski, Fukuyama gibi temel bilimlerden gelen uluslararası ilişkiler uzmanlarının karşısında bu vasatın sözleri “afazik sayıklamalar” gibi kalıyor. Türk kurmaylarını bu akıl yetiştiriyor, devlet cihazını milli akılla bu vasat teçhiz ediyor. Pek de teçhiz olduğu söylenemez ya! Askeri yükselme ve terfi sistemimizde, kıta ve saha tecrübesi ve başarısı, diğer unsurlar kadar dikkate alınmalıdır, askerlik son tahlilde sahada yapılacak olan bir etkinliktir. Binlerce yıldır savaşan bir millet olarak kendi askeri ve stratejik literatürümüzü, talimnamelerimizi üretmeliyiz. Harp okullarında ve akademilerinde belli bir rütbe düzeyinden sonra sırf saha deneyim ve tecrübesini yazılı hale getirip bilimsel olarak işleyecek askeri anabilim dalları kökleştirilmeli burada bilimsel asistanlıktan itibaren işin teorik boyutunu bilen insanlar yetiştirilmelidir. Bu anlamda sivil kaynaktan da destek alınabilir.

Kültür bilimlerinde ve bu arada uluslararası ilişkilerde olgular hakkında, şeyler hakkında bizim tam ve yanılgısız bir bilgimiz imkansızdır. Türkiye’de “her görüşten milli aydınlara çağrı yapıyorum: Türkiye bu vasat ile uçuruma yuvarlanıyor: Lütfen öne çıkın bir aydın platformu inisiyatifi olarak ortaya yeni bir kuramsal imkan, teori ve program koyun. Tabanı ve siyasileri eylem –kuram tutarlılığına davet ediniz. Kurumsal yapılar ötelemeden lütfen Türkiye’nin birikimini bir araya getirmekten sarfı nazar etmeyin. Milli alanda fuzuli şagil yapan aydın ve her türlü temsil makamındakiler lütfen yer açın. Gökalp, Atsız, öğretmen okulu ve Ocak seminerleri ile bu yeni durumu kavrayıp açıklayamıyorsunuz. Bu kesik dansa karşı yeni bir şeyler söylemek lazım. Bir soluklanın “bu kesik dansa karşı “ yeni bir şeyler düşünün. Konuştuklarınızın, yazdıklarınızın yarısı kadar yeni metinlere bakma fırsatını yakalamış olursunuz. Artık Nato’cu vasatı Türk milliyetçiliği diye yutturamıyorsunuz, Saymak ile Kalın Oğuz beylerinin “menakıbı” tükenmez, eksiğini siz tamamlayın!

Sivil alanda doğal iktidar alanlarında ‘hadi ekonomide yokuz’ hukukta, bilimde, kültürde, sanatta, akademik ilahiyatta, eğitimde ortaya dişe dokunur metinler koyup bu alanları tahkim edip muktedir olmak gerekiyor. Bu ağırlık karşısında “çiğ slogandan ibaret” sünnetçi danişmendler ve siyasi elit kendine çeki düzen vermek; olmazsa elenmek durumunda kalır.

Demokratik gelişmenin ekonomik kalkınmayı sağladığı yönünde hiçbir bilimsel kanıt yoktur. Veriler bunun aksini söyler. Bu durum sadece bizim gazeteci, yazar ve politikacılara özgü lümpen bir jargondur.

Güncel durumda siyasallaşmış din anlayışı bir ideolojik önermeler dizgesi halinde bütün varoluş alanlarına ait iktidarını yayma iddiasındadır. Keza XIX: yüzyılda kalmış dar pozitivist ilerlemeci bilimci anlayış da entelektüel alanda simetrik bir konumdadır. Böyle bir teorik meseleyi aşmadan çağdaşlık, demokrasi, halk egemenliği gibi kavramlar havada kalır.

Türk kültür havzası tabirini kullanırken antropoloji ve halk biliminde kullanılan kulturraum, kulturgebiet, cultural ecology, cultural area kavramlarını “kendi idrak ve anlayışım ölçüsünde” tenkidi bir tarzda ele alarak gündeme getirdim. Türk kültürünün tarihsel macerasına, zihniyet dünyasına en uygun kavramın bu olacağını düşündüm.

Her şeyden önce bilimsel bilginin sınırlılıklarını öğrenerek başlamak icap eder. Bilim her şeyi bilmez, bilgi türlerinden sadece bir tanesidir. Bu haliyle bile doğayı ve olgular alemini yapısal olarak izah etmekten uzaktır. Dil, mantık ve matematik olarak kainatın varoluşsal sınırlılıkları aynı zamanda bizim bilme alanımızın da sınırlarını oluşturur. Bilimle neden ve nasıl sorusuna cevap vermek mümkündür. Bu haliyle maddi alemi anlama ve izah etmekte, bu alandaki problemlerin çözümünde hâlâ biriciktir. Niçin sorusuna bilim, tarihin hiçbir döneminde cevap verememiş bunu terine kadim dönemde din ve mitoloji tarihsel dönemde felsefe ve sanat bu rolü üstlenmiştir. Sembolik formları, soyutlama yeteneği sayesinde diğer varlıklardan farklı olarak kendisi ve yapıp etmeleri üzerine düşünebilen ve bunu aktarabilen bir varlıktır. Dış dünyayı gözlemlerken aldığı verileri akıl zihin sürecinden geçirerek önceki deneyimleri ışığında bilgiye dönüştürür. Sebep sonuç ilişkisi diye varsaydığımız süreç tam da bu noktada öznenin bir vehmi olarak ortaya çıkar.

Türk milliyetçiliği, Tanzimat’tan günümüze ağırlıklı olarak Türklük bilim alanının bilgi etkinliği içerisinden kurulmuştur. İktisadi perspektiften ekonomi-politik zemininde eksikliklerle malûldür. Bu manada Yusuf Akçura ve Ağaoğlu’nun tespitleri ve açıklamaları dikkat çekicidir. Günümüz Türkiye’sinde milletleşme sürecini tamamlayamamış cemaat ve feodal toplumsal kesitlere sahip bir ülkede “milletleşme” ülküsü hâlâ biricik seçenektir. Yeni bir üretim ve paylaşım kültürü/ liberal kapitalizmin anti hümanist cephesi bunun için vergi ve maliye toplamda iktisadi politikalarının önemi vardır. İstihdam üreten çevreye ve insan haklarına saygılı bir üretim modelini tartışmak artık zaruridir. Bu doğrultudan milli bir siyaset felsefesini üretmek mümkündür.

Bilimin amacı “neden” ve “nasıl” sorusuna cevap bulmaktır. İmkan ve sınırlılığı bu soru çerçevesindedir. Niçin sorusunun cevabını kendi bağlamı içerisinde din, felsefe, sanat, mitoloji verir. Bu çerçevede dini perspektif ve donanımla bilimsel alana ilişkin olguları açıklamaya çalışmak veya tersine bilimsel metodolojiyle ampirik ve rasyonel yoldan dini alanda açıklamalara girişmek yersiz ve beyhudedir. Kültürel alanda gerçek manada donma ve çürüme böyle bir iklimde başlar. Bu süreçten herhangi bir yaratıcı yenilik veya üretim beklemek boşunadır. Bu anlamda Gazali’nin “rasyonel teolojiye” yaptığı tenkitler dikkate alınmalıdır. Dini alanın bütüncül olarak bütün bilgi alanlarını aynı şekilde bilimin kainattaki bütün soruları cevaplama iddiası temel çelişkimizidir. Bu çerçevede metafizik ve rasyonel alanların kendi sahalarına çekilmesi ülkemizdeki güncel gerilimin aşılmasında önemli bir çözüm imkanı sunar. Dünyanın hiçbir ülkesinde bir siyasal kadro her Pazar kiliseye gittiği veya mezmurları çok iyi yorumlayabildiği için oy alamaz, siyasal yönetme talebinde bulunamaz, bulunsa dahi kamuoyları tarafından dikkate alınmaz. Keza ülkemizde dindar veya ladini bir yurttaşımız evine elektrikçi, tesisatçı alırken ustanın dindar mı, laik mi olduğuna bakmaz öncelikle “iyi usta “ olup olmadığını kontrol eder. Diğer taraftan ondan daha titizlikle hareket edilmesi gereken siyasal kadroların seçiminde Kuranî bir ilke olan “ehliyet ve liyakat” ölçütünü pek az dikkate alarak kararını Müslüman, namaz kılıyor, “torpil yapıp Hacca” gidiyor gibi irrasyonel bir çerçeveye taşıması temel bir problematiktir.

Kaynak: TÜRK KÜLTÜR HAVZASI YAZILARI Prof Dr Kemal Üçüncü Yeni Bin Yılın Eşiğinde Millî Mefkûrenin İmkân ve Kabiliyetlerine Eleştirel Bir Bakış Yazan  Prof. Dr. Kemal Üçüncü 30 Aralık 2015 https://21yyte.org/politik-sosyal-kulturel-arastirmalar-merkezi/yeni-bin-yilin-esiginde-mill-mefkrenin-imkn-ve-kabiliyetlerine-elestirel-bir-bakis/8365

Kemalizm, Stratejiye Dayanıyordu, Aleksandr DUGIN

31 Mayıs 2025

Ama halkınız kimse tarafından doğru şekilde temsil edilmiyor, kimse tarafından. Siyasi düzende giderek daha fazla hata yapan Erdoğan ve ondan daha kötü olanlar var. Halk yanlış temsil ediliyor, zaman zaman hiç temsil edilmiyor. Bu gerçek demokrasinin, Kemalizm’in büyük krizi, çünkü Kemalizm stratejiye dayanıyordu.

Kemal Atatürk halkına onlarca yıl süren bir miras bıraktı, bir tür strateji, plan, entelektüel, siyasi, jeopolitik, ekonomik, kültürel miras. Bu Kemalist miras, Kemal Atatürk‘ün ölümünden sonra Türk siyasi ve sosyal tarihinin tüm on yıllarının, tüm dönemlerinin çekirdeğiydi.

Ve bu iyi bir örnekti. Erdoğan ise ne Kemal Atatürk‘ün mirasını sürdürebildi ne de başka bir şey önerebildi. Sadece karışıklık var. Sorun bu. Ve büyük Türk halkının şu anda içinde bulunduğu durumdan, büyük enflasyondan, ekonominin çöküşünden daha iyi bir şeyi hak ettiğini düşünüyorum.

Böyle bir ekonomi felaket bence, çıkış yolu yok, bununla nasıl başa çıkılacağına, bunun nasıl aşılacağına dair öneri yok.

Türk tarihi için çok kritik bir an bu. Türk İslam kimliğinin meşru canlanmasının çok iyi ve çok olumlu olacağını düşünüyorum, özellikle Sufi yolunda, Türk dini kimliğindeki bu çok kültürlü, çok dinli yapılar önemli.

Ama ayrıca, bence en önemli olan, Türkiye’nin çekirdek kimliği Kemalist, Kemal Atatürk‘ün fikirleri. Belki bazı geleneksel unsurlarla bir sentez yapılabilir ama bu Türkiye’nin somut jeopolitik durumdaki konumuna dayalı strateji olmalı. Ve şu an böyle bir şey görmüyoruz.

Türk halkının, Türk siyasetinin şimdi daha güvenilir, daha ciddi bir şeye, bazı stratejilere, ideolojiye, Ulusal Türk fikrine ihtiyacı var. Avrasyacı olmalı, Kemalist olmalı, aynı zamanda gelenekçi olmalı, anti-hegemonik olmalı, egemen olmalı, çok kutuplu olmalı.

Bu anlamda, örneğin Türkiye bu çizgiyi doğru ve kararlı şekilde takip ederse, kendi egemenliği için, kendi bağımsızlığı için, kendi Kemalist kimliği ve Türk geleneği için her türlü hegemonya karşı savaşırsa, bu Türk tarihine yazılmış bir şey olacak. Sadece Kemalist Ruhta değil, aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu’nda da.

Türkiye hep bunu denedi, karşıtlıkları uzlaştırmayı denedi, sadece kendi kurallarını dayatmadı, Türkler, Araplar, Sufizm, İslam, Fundamentalizm. Kürtler, Ermeniler, birçok farklı etnik grup, Gürcüler de, farklı etnik grupları ve dinleri de bir imparatorluk yapısında yeniden birleştirme fikri, bu Türk İmparatorluğu’nun en iyisiydi, Türk İmparatorluğu’nun ihtişamıydı.

Ve bu yeni Türkiye’nin, Kemalist Türkiye’nin ihtişamıydı, tarihinizde bunları saygın, görkemli, çok iyi bir şeyde birleştirmek için birçok referansınız vardı ve Erdoğan her iyi adım attığında onu destekliyoruz ama ne yazık ki durum her zaman böyle değil.

Kaynak: 

 

ICDAY’s Virtual Event: International Day of Democracy and FOWPAL International Love and Peace Day

Minute 16.13 and onwards 

ICDAY’s Virtual Event: International Day of Democracy and FOWPAL International Love and Peace Day

International Conscience Day

706 görüntüleme 16 Eyl 2024

The Federation of World Peace and Love (FOWPAL) will host a virtual event in celebration of International Day of Democracy and FOWPAL International Love and Peace Day on September 15, 2024.

Then technology can exert a positive influence and help humanity move swiftly and effectively toward a world of equality, safety and sustainability. This is a great balance to keep in mind as we work towards new ones focused on the importance of artificial intelligence as a tool for good governments. In celebration of today’s event, we have invited our dear friend, Mr. Levent Agaoglu, chairman of BooksonTurkey to share with us his experience of fostering peace from the people’s perspective. And hello and welcome for joining us, Mr. Levent Agaoglu, chairman of BooksonTurkey. Thank you for joining us today.

Thank you for your invitation, Miss Judy and it’s great. Of course, and we’re excited to have this conversation today as we’re celebrating the International Day of Democracy and FOWPAL International Day of Love and Peace.

So first, can you share with us some positive stories that your organization or yourself has been in charge of or has encountered?

Yes. It’s really it’s a perfect question. I thought about your question now. My my experience for the love, peace and democracy, personal experience with the organizations. By now, I have visited 33 countries, countries worldwide. So this showed myself it’s a big experience to meet with all kinds of people from four continents. Brazil in South America and Ethiopia in Africa and China, many countries in Asia, say China, Taiwan, Korea, Japan, Hong Kong in Asia and several countries again in Europe. So what I tested is human experience. So, as a result of this experience, I developed love for the humankind, for humanity and no difference for the color. So, this is always I developed a very positive understanding with the people all over the world. This is my personal experience

Brazil in South America and Ethiopia in Africa and China, many countries in Asia say China, Taiwan, Korea, Japan, Hong Kong in Asia and several countries again in Europe. So what I tested is human experience. So as a result of this experience, I developed love for the human kind, for humanity and no difference for the color. So this is always I developed a very positive understanding with the people all over the world. This is my personal experience. That is really great and sometimes you can’t help it, right? It just comes very naturally to have that love and compassion come out of you. We can see it from your smile. emerges. Thank you. Thank you, Judy.

I’m actually going to pause a little bit. Let’s try turning up the volume on your computer and off the volume down on your phone. Okay, I increased computer. And so, what do you think is the importance of democracy?

Oh, so important. It is the importance is with the wording, demos means the people. So the the base is the views of the every different individual, which makes the demos, the people. So if the the management, political management doesn’t value the views of the other people, so it’s not good. So this shows us democracy brings us the different perspectives. So even an individual, me as a Levent, I have different views. I mean, today I think so, tomorrow I think differently. Even a personal person doesn’t have the fixed view and idea. It differs. So democracy shows us the the value of the different I think so tomorrow I think differently.

Even a personal person doesn’t have the fixed view and idea, it differs. So democracy shows us the value of the different views which could be articulated with freedom. This is very important and this is the base of the human society for the management. When we look at the continents, we see that Europe continent gives more value to democracy. However, the two World War happened in Europe. This is a contradiction as well. This is a great contradiction. To my understanding the Asia continent it’s a big competition, it’s a big challenge for Asia to give more value to democracy. Really really it’s a big challenge. So in this case we will see richness of the views and we will not see humans as robots. So this is with freedom, in democracy is with people and freedom.

Do you know what I do?

I go always I am always within the people. I go to the streets and then stay in the streets and drink Turkish tea and look at the people walking around. It’s a crowd, crowd. However, this gives me a wisdom. The people brings you the wisdom. You look at the people, you see their faces, sometimes happy, sometimes unhappy. So streets and the people are for myself. I am always I am always also as a poet. I write poems. I have poem books. The base is with the streets. The base is with the people because I see the and then I talk with these people as well while I am sitting to drink tea. It’s a casual place.

However,for myself I am always I am always also as a poet. I write poems. I have poem books. The base is with the streets. The base is with the people. Because I see the and then I talk with these people as well. while I am sitting to drink tea. It’s a casual place. However when I talk with the people I see the varieties of the views and the stories as well. Every day I do this in the before noon time. I go and drink drink tea and then I meet with the people individuals. So the base of the democracy Demos is the people and freedom.

That’s great and at the collection of different views and ideas and as you mentioned to me it almost feels like that’s what makes us beautiful, right? We’re all different and we need to learn to respect that. And also the idea that because it’s about the people, we can always improve on something because there’s always going to be different views, different ideas and improvements in human society, I think. and you mentioned we’re not robots. We’re using AI but we got to use our mind and our heart to use AI to the best and not let it overpower our hearts, right?

So I can tell you something about AI. AI is artificial. But it’s it’s the collection of the people’s writings and views. AI is a great assistance. However your natural intelligence. It’s original and it’s natural always. It is number one. AI is a helper, assistant only. So we cannot base our thinking on AI and copying the AI sentences. you see it’s a combination. So really it’s a combination. You see I am writing the articles. How do I write them down? I speak to my mobile phone and mobile dictates my my talking. Yeah, this is AI. I’m using the mobile phone AI, but the views, the thinking belong to me.  this is very practical. If I try to write it down by computer by the thinking belong to me.

Ah, this is very practical. If I try to write it down by computer, by computer, I will say oh was this A or E? Or I should use comma. So I lose the time. I lose the flow of mind flow. Mind flow. I cannot. However with writing through talking. It’s mind flow. Much more rich. So this is my story on AI, my personal experience. Your personal experience is great. That really helps us in little ways so our lives can go a lot more smoother, faster, efficient. Yeah, yeah, if it should always. And  we’re wondering if going you mentioned it a little bit about, you know, democracy, about being the people and I could almost envision a little bit from what you’re saying, but what do you think? How can individuals and governments work together to foster peace in a way that strengthens democratic values and inclusivity? , it’s you see through through the more inputs from the society upon the management.

So inclusion of the different views, but this needs maturity with the management. Mature management. So in this case they don’t block the views. The views freely are articulated and  we see the countries in the world  they are different in this understanding. Some countries allowed for the different views, but some countries doesn’t allow. So there should be mechanisms for the society to articulate the views. This is not only with the national parliament or municipal parliament. It’s it should be based on the roots of the society. The villages, villagers, always the different views should be articulated through the mechanisms and the base is with the freedom always. Indeed and the value of freedom and thought and all that. I think has to do with our internal the value of freedom and thought and all that.

I think it has to do with our internal desire and I think kindness to want to respect ourselves and each other. and going into that aspect a little bit more, how do you think the concept of our conscience serves as a fundamental guide in fostering love and peace globally? How can it influence our personal and collective actions?

Just a second, just a second. Okay. And the conscience is the inner column of human being. So it is we can   it is the heart of the man. There is a special word mankind. There is a special word in Turkish language. gönül. Gönül means you see the gön is the the skin. You see the skin is gön.  Gönül is inside the skin. It is called as heart in Western languages. So it’s a great word in Turkish language. And  there is not any identical word in world languages. This is consciousness in Turkish language.  consciousness is too important.  say okay, it is called as religion. However, the religions, you see there are religions. Too many religions. However, the consciousness is single. Single. It’s a human  feeling and value. So  the the religions  may be different for the for the different nationalities and the people. But consciousness is always single. It doesn’t it shouldn’t be changed according to religion.  so it is for the humankind, it’s the moral compass.

So this compass  shows us the way and the directions. North east is always single. It doesn’t it shouldn’t be changed according to religion.  so it is for the humankind it’s the moral compass. So this compass  shows us the way and the directions, north east  all kinds of directions for the part of the humankind. So it’s very universal universal value. So the for the 21st century the effect of the  consciousness should be much more bigger than before. Why? Because now the world is has an agenda for the say clearly third third World War is on the agenda. So how to eliminate this  understanding from the world is universal consciousness. This is my understanding.

Yeah, and it’s mentioned in the universal declaration of human rights about our conscience being upset and not put into place and so I think that you worded it very nicely. It is on the agenda, but our conscience needs to play a bigger role in overcoming that. And I had my last question, but I feel like you answered it already about how conscience plays a transform transforming societal mindset. what you just talked about was perfect and just if you have any last message on how we can work together towards a world of love and peace.

Yeah, it is it is with the CFV universal understanding of humanity. So  you see there are more than 200 countries in the world. So there are the borders. But  this we need the world to be borderless. No border. When we look so look at Google Earth the round world. We don’t see any borders on the natural wheel. No borders. So this earth should be a  should not be a dream. It should be a real world for the humanity. This is  my message and understanding and then my message and understanding and then even the continents. Okay, there are different geographies the continents. However, these continents also should unite all together for the humanity and mankind.

Thank you for sharing. I think that what I took from what you said at the end to me is beautiful.  we often talk about borderless society or the world and we talk about it like a dream. But you mentioned something with the Google Map reference and I perspective that it is our real world. And I think that’s how we can see it, how we can word it and that is how we will act towards it. Not as if it’s a dream, but it is how our world is and it’s beautiful. So, thank you once again Mr. Levan for joining us on this day of celebration.

Thank you, Julie as well. and then I appreciate the efforts of FOWPAL in favor of the humanity and uniting humanity under a single entity. So really it’s a great effort and I hope the coming years will be united humankind all over the world against the wars and then peace will prevail all over the world. Indeed, thank you for ending on that note and we wish peace upon everyone as well. Thank you once again for joining us. Thank you. Thank you from Istanbul from Turkey. Thank you. Good day. Good day.

Stebleva’da ATATÜRK İzleri

 

 

 

YÖRÜK ÇEŞMELERİ 

 

Dr.Lütfü Şehsuvaroğlu ile Türkistan Su Havzaları ve Sümerler

Kavramlar: Suyun Yönetimi. Havza Bütünlüğü. Su Havzaları. Çark Sistemi. Değirmen Sistemi. Yeraltı su kanalları (karizler) 

Dr. Lütfü Şehsuvaroğlu: Ortadoğu denince aslında Kudüs’ün, Mekke’nin, Bağdat’ın, Şam’ın hele hele Antakya’nın o kadim şehirlerinin bütün dinleri yaratan medeniyetleri kuran devirin felsefesi, tarih bilinci ve tabii devletler mozaiği ve yıkılıp giden çok etnisiteli bir tarih platformu akla gelir. Sümerlerden bu yana arkasından Akadlar, Asurlular, Babiller işte Selçuklular Osmanlılar ve en son Osmanlı İmparatorluğu’nun dağılışında, çözülüşünde, hasta adamın yıkılışında İngiliz Yahudi medeniyetinin girişimleri sözkonusudur.

Bütün o Sümerlerden bu yana devam eden başta da Mezopotamya dediğimiz iki ulu nehrin Fırat ve Dicle’nin beslediği çölü berekete dönüştürdüğü topraklar akla gelir. Orada Ur şehrinden, Eriha’dan, Yüksekova’dan ve birçok Uruk’tan, Basra’dan, Bağdat, Şam, Kudüs, Antakya bir medeniyetler tarihi ile karşı karşıyayız. Dinler tarihi ile karşı karşıyayız.

Kültürlerin, etnisitelerin çarpıştığı zaman zaman  insanlık için bir formül aradığı hatta tanrısal denebilecek Sümerlerin tabletlerinde de “suyun yönetimi mesela Sümerlere bize tanrı tarafından öğretildi” denilen tabletler var. Mümkündür ki Orta Asya‘da da aynı Amu Derya ve Siriderya’nın o bereketli iki nehrin arasında su medeniyeti kuran karezlerle yerin altında adeta Turfan şehirlerini ortaya çıkaran kültür Mezopotamya‘da da daha sonra Nil’de de bir  medeniyet ve suyun yönetimini kurdu.

Ortadoğu denince aslında başta peygamberler bu medeniyetler yerin altında adeta Turfan şehirlerini ortaya çıkaran kültür Mezopotamya‘da da daha sonra Nil’de de bir  medeniyet ve suyun yönetimini kurdu. Ortadoğu denilince aslında başta peygamberler, bu medeniyetler, tarih ve tabii ki hala akan, hala bereket kışkırtan sular akla gelir. Bugün de bu en son Sümerler, Akkadlar, Babiller, Asurlular vesaire, Selçuklular ve Osmanlıların hasta adam olarak İngiliz Yahudi emperyalisti tarafından yıkılmasından sonra onun kurduğu medeniyetin yeni hırçın ve tacizkar kapitalizmin Amerika’ya eklendikten sonra Sykes-Picot’un Osmanlı’dan sonra hasta adamın Ortadoğu’da nasıl paylaştırılacağına dair o meşhur planın hayata geçirilmesi akabinde devam eden sıkıntılar. Bunlar bu emperyalistler.

Burada bizim kendimize ait Ortadoğu’ya yönelik politikalarda  hem bir imparatorluk vakıası olarak hem çok evveline Sümerlere kadar uzanan bir tarih felsefesine ihtiyacımız var. Mesela Fatih Sultan Mehmet Han bu felsefeyi bilirdi. Kendinden önceki medeniyetlerin ırmak kenarında ve suya olan yakınlıklarını fark ederek hem Karadeniz’i hem daha sonra biliyorsunuz Sokollu Mehmet Paşa’nın projesidir ama bu Fatih’in de beyninde vardı. Karadeniz’le Hazar’ı birleştiren Tuna’yı kontrol altına alan, Nil’i kontrol altına alan ve Fırat Dicle Basra’ya kadar olan havzayı kontrol altına almanın sebebi nedir?

Biz bugün kıt su kaynakları yönetiminde tarım ve ekolojiye baktığımızda çevre faktörlerini ele aldığımızda evrensel bir proje olarak bile yaklaşsak havza bütünlüğü çok önemlidir. Yani diyelim ki Fırat suyunu alıyoruz, Fırat ırmağımızı alıyoruz, nehri. Erzurum’un, Erzincan’ın dağlarından doğan,  özellikle gidip gördüyseniz Kemaliye’nin o bereketli o konakların arasından pınarların içme suyu gibi fışkıran ve Fırat’ı zenginleştiren sular %60’a yakını Türkiye’den temin edilen, kaynaklanan sular ve bütün Mezopotamya‘yı dolaşıp Basra’ya dökülüyor.

Burada Osmanlı mesela Birecik’te tersane açarak gemilerle Basra’dan ta Fırat’ın içlerine kadar uzanacak gemi ticareti, su ticareti yapıyordu. Yani Basra’ya gelen gemiler Fırat’tan, Birecik’teki tersanedeki gemilerden Anadolu’nun içlerine kadar erzak taşıyordu. Bu İpek Yolu kadar önemli bir proje. Bugün Birecik tersanemiz var mı? Yok. Bugün o sularda gemi yüzdürebiliyor muyuz? Hayır. İşte Fatih’in kafasında bu havza bütünlüğü fikri vardı. Sanki bugünkü ekolojiyi, bugünkü tarımı, bugünkü çevre bilimini okumuş gibi Fatih bir havza bütünlüğü öngörür. Bugün olan bu havza bütünlüğü yerine bölgede Sümerlerin de Akadlar tarafından yok edilişi gibi maalesef bir göç  problemiyle karşı karşıyayız.

Ortadoğu sularını yazdığımda Avrupa Birliği’yle karşılaştırıldığımızda Ortadoğu’da bizim o zaman Avrupa Birliği, daha doğrusu Avrupa Ekonomik Topluluğu üyeliğimiz daha İngiliz Yahudi hakkı neyse masada. Bugün de o gündemde. Yani önümüzde bütün Ortadoğu’nun etnik problemleri var. Başta da suyun yönetimi önemlidir. Ama unutmayın ki, bu emperyalistlerin bir de geri kafalılığı var. Bunu son söyleyeyim bitireyim. Emperyalistlerin geri kafalılığı şudur. Tarih öncesi kültürlere hani müzelere olan saygısızlığından diye başlayalım. Antakya’ya bizim Hatay’ımıza Şam’a Bağdat’a Kudüs’e aşağıda efendim Mezopotamya‘nın o kadim medeniyet şehirlerine başta kadar uzanan Uruk, Nippur gibi birçok Sümer, Akad ve medeniyetlerin önemli şehirlerine de  bir  tarih iddiasıyla dinlerin de beşiği olması hasebiyle  el koymaya da çalışıyorlar diyebiliriz. O yüzden uyanık olmamız gerekir.

Biz; bilimi esas almalıyız. Su meselesinde devlet yönetiminde  ve dış politikada bilimi esas alırız. İki; tarihsel birikimleri yani Ortadoğu’nun Sezai Karakoç’un da dediği gibi Ortadoğu kalemi olabilecek buradaki medeniyeti belki o kültürü işte Bağdat’ı, Şam’ı eskisini, eski Kudüs’teki gibi ne bileyim  bizdeki efendim Hacı Bektaşların, Yunusların, Mevlanaların yaratıldığı o kültür ortamını yeniden inşa edebiliriz. Belki  bu  bir anlamda Piyano Filmini ortaya koyan İsraillilerin de bazı her Yahudi bütünüyle Siyonist değildir. O masum Yahudilerin de Amerikalıların da Avrupalılarında kalbini çelebilecek evrensel değerleri kültürü, şiiri, sanatı gündemi getirerek burada bir barış içinde bir arada yaşama sanatını geliştirebilmeliyiz. Bunun tarihsel dokümanları birikimi Türkiye’de ve bölge halklarının da elbette vardır. Bunu tekrar hayata geçirebilmenin bunu sanata geliştirebilmeliyiz. Bunun tarihsel dökümanları, birikimi Türkiye’de ve bölge halklarının belleğinde vardır. Bunu tekrar hayata geçirebilmenin, bunu sanata, mimariye, şehir yönetimine  hakim kılmanın sancısını yaşamalıyız. Diyip sözümü bağlayayım.

Levent Ağaoğlu: Lütfi Bey’e sunumu için teşekkür ediyorum ben de. Ama burada çok kritik bir soru soracağım. Ondan sonra da havzalar konusuna gireceğim. Lütfi Bey neden Orta Doğu kavramını kullanıyor? Orta Doğu emperyalist bir kavram. Türkçe değil. Middle East ve ilk olarak Hindistan’da kullanılmış. Daha sonra bölgemize kaydırılmış. Stratejik bir kavram. Ama onun yerine bir Akdeniz havzası kavramını Lütfi Bey neden kullanmıyor? Yadırgadım. Bunu gerçekten çok yadırgadım. Çünkü Türkiye’de sürekli olarak İngilizceden tercüme kavramlar Türkçe olarak kullanılıyor. Siz de emperyalizmden bahsediyorsunuz ve emperyalizmin çok temel bir kavramına yaslamışsınız konuyu. Şimdi bu eleştiri tarafım açık sözlülükle.

Diğer tarafı ise şimdi bu su havzaları konusu, su ve havza benim çok temel bir konum, temel bir yaklaşımım. Şimdi baktığımız zaman ben siz programı sunarken dokuz tane havza saydım.

 Su Havzaları

 

Akdeniz

Altaylar

Aral

Balkaş

Baykal

Don/Dinyeper/Dinyester

Hazar

İdil (Volga)

İndus-Ganj

Karadeniz

Türkiye dışında dokuz havza. Türk dünyası özelinde dokuz havza. Akdeniz, Altay’lar, Aral, Balkaş, Baykal, Don-Dinyeper-Dinyester, Hazar, İdil, İndus Ganj. İndus Ganj dedim, tarihi olarak orası Türkiye’dir. Türk coğrafyasıdır. Şimdi burada benim merak ettiğim sizin yaklaşımınızda benim bilmediğim bir şeyden bahsettiniz. Birecik’te Osmanlının tersane kurduğundan söz ettiniz. Ben bunu hiç bilmiyordum. Teşekkür ederim bu bilgi için.

Türkiye dışındaki Türkistan‘daki su havzalarından ne şekilde yararlanabiliriz? Ya tamam ben mevcut durumda, güncel durumda böyle bir kaygının söz konusu olduğunu hiçbir şekilde düşünmüyorum. Böyle bir kaygı yok yani, böyle bir kavram yok. Altay’lardaki su havzaları değil mi? Yani bu bütün beş nehirin (Obi, Lena, Yenisey, Angara, Selenge) suyunu toplayan Altay’lar ve orada Rusya’nın güney sibirya’sındaki Hakasya, Tuva, Altay, Saka cumhuriyetleri ile Kazakistan, Doğu Türkistan ve Moğolistan var.

Dr Lütfü Şehsuvaroğlu: Efendim gibi önemli bizim için de. Bu Türk dünyasındaki su havzalarının bütünlüğü mesela.  bu kitabımda benim bir bölüm sadece literatür olarak bu Orta Doğu’yu tartışmaktadır. Emperyalizmin verdiği isimlerle de tartışmaktadır. Orta Asya demeye biz Türkistan diyoruz zaten onun gibi. Bunları ben kitabımda tartıştığım için biliniyor zannettim. şimdi mesele şu, bu bazen  siz bunların yani bütün evrensel yaklaşımların çerçevesinden de yola çıksanız yani Türkistan‘a Orta Asya da deseniz Avrasya da deseniz mesela biz dernek kurarken Türk Dünyası Yazarlar Birliği’ni Avrasya Yazarlar Birliği ismini verdik. Ama edebiyat dergimizi Kardeş Kalemler dedik. Şimdi burada farklı kalem oynatan  coğrafyadaki, kültür coğrafyalarındaki insanları da sizin ortak paydanızda, endişelerinizde, dünyanızda tartışabilmek içindir. Şimdi şüphesiz Türkistan‘da ısrar edilebilir ama burada önemli olan Sovyetler Birliği döneminde mesela biraz önce zikrettiğiniz söylüyorum.

Aral ile ilgili biz Hayrettin Karaca ile de yani Aral’ın kurumasıyla ilgili sayısız literatür hazırladık. O pamuk ticaretinin ve tekstil fabrikalarının başka bir yerde oluşu Sovyetlerin plan dahilinde Türk dünyasının sömürülmesinden kaynaklanan ve o büyük kanallarla tarım, efendim tarlaların sulanması ve Aral’ın çölleşmesi bütün bunların filmlerini de yaptık. Kitaplarını da çıkardık, ben konuşmamda da değindim.

Sümerler de Türkistan‘dan gelen bir  kavimdir ve tabletlerinde su tekniğini, o çark sistemini, değirmen sistemini ve suyun  tarlalarda kullanılması biçimini tanrıdan öğrendiklerine dair tabletlerde iddiaları var. Bu  Türkoloji okuyanlar tarafından yani Türkologlar tarafından da tartışılmaktadır. Bazıları Sümerlerin işte  Türk olup olmadığını meçhul olduğunu söylemekte ise de Sümerler Türkistan‘dan gelen bir kavimdir.

İsmini zikrettiğiniz sularla ilgili, vesaire. Amerika’da, işte Nil’de şimdi savaş var. Güney’de büyük bir baraj yapılıyor, dünyanın en büyük barajı.  Milli doktrinlere baktığımızda su ile ilgili birincisi  genel hakimiyet, mutlak hakimiyet teorisidir. Sular bizimdir, kimseye vermeyeceğiz şeklinde. İkincisi sınırlı hakimiyet, suların ne kadarı senden kaynaklanıyor. Onun işte sınır aşan sulardaki ölçüsü. Üçüncüsü  bu doktrinin en değerli olanı ve herkes tarafından kabul edileni suların hakça ve akıllı kullanımı.

Şimdi şüphesiz mutlak hakimiyet teorisi üzerinden giderek suları kendi içimizde akıtabiliriz. Yani Fırat’ı Basra’ya götürmeden Anadolu’da tüketebiliriz. Ya da Seyhan Ceyhan’ı efendim veya diğer iç suları denize dökülmeden, deltalar oluşturmadan kullanabiliriz. Ama bilim şöyle diyor; yani ekolojiyi bozamazsınız. Evet, bozamazsınız, o yüzden de akması gerekir. Elbette ki tasarruf etmelisiniz ama ekolojiyi de bozamazsınız.  Şimdi hakça ve akıllı kullanımında bizim araştırmalarımızda, kitaplarımızda da var.

Levent Ağaoğlu: Hocamıza çok kısa bir soru soracağım. Kendi sadece soru soracağım.  Sümerler,  Lütfi Bey çok güzel bilgiler verdi. Sümerler Türkistan‘dan Basra Körfezi’nde bulundukları bölgeye su ile ilgili hangi teknikleri getirdiler? Çok teşekkür ederim.

Dr.Lütfü Şehsuvaroğlu: Evet,  mesela bu Mısır’da da Nil’in taşmasıyla yapılan tarım tekniklerini Sümerlerden aldılar. Bu çark sistemi, suyun  belli bir yüksekliğe çıkarılması. Bununla ilgili kitabımda şekiller var. Ama şimdi burada gösteremiyorum. O  birçok tekniği aldılar. Hatta tabletlerinin bazılarında “bize bunu Tanrı öğretti” diyorlar. Yani Sümerlerle ilgili çok kitap var. Bunlarda  sağlıyoruz ama en önemlisi tabletler. Biliyorsunuz okundu birçok tablet. Binlerce tablet okundu. Bunların  içerisinde bunları görebiliyoruz. Su konusunda  çok kitabım var.  Sümerlerle ilgili yeni bir kitap hazırlıyorum. Fırat’ın tarihi ile. Muhteşem.

40 bin yıl önce Baykal-Güney Sibirya, 12 bin yıl önce Göbeklitepe

 

Prof Dr Semih Güneri

Paleolitik: Baykal Gölü-Güney Sibirya

Postlar, koruyucular, koruyucu bir şey gibi var. insan derisini koruduğu görünüyor. Ve bunun çeşitli formları var. Nereden biliyoruz bunları? Dikkat edin, dikkat edin. Katerina Lipnina‘nın, bulduğu sayısız delilleri var. Deliller böyle küçük küçük böyle parçalar halinde. Mamut,  bir şeyinden, kemiğinden, dişinden yapılan giysiler vardı. Burada başlığında tutun montundan, mantosundan, pantolonundan, ayakkabısından yani en öncesinden en sonuna kadar , göstermişler. Yani onları hocalarımız onlara bakarak acaba bunlar nasıl bir modayı temsil ediyor diye. O slaytlar burada var. Ama şimdi oradan çıkarmak şu an için zor olur. Anlatabiliyor muyum? Bir moda çıkmış. Yani bu muhteşem bir moda. Şimdi hayvanların, farklı hayvanların postlarını almışlar. Farklı hayvanların , derilerini, şekillerini almışlar, onları birleştirmişler ve sadece bir ihtiyaç değil aynı zamanda bir estetik ortaya çıkartmışlar. Yani yaratmışlar. Yani bir postun kafasına böyle bir şey yapmış. Ondan sonra  diğer malzemelerin renklerine göre böyle böyle dalgalı dalgalı işler yapmışlar ve aynı zamanda bir moda yaratmışlar.

Tarih nedir? Türk kültürünün tarihi, belki dünyanın tarihine uygun düşünürsek 40.000 yıl önce. 40.000 yıl önce. 40.000 yıl önce. Şimdi şöyle bir soru gelebilir bana. Ya sadece orada mı var 40.000 yıl önce? İğne orada mı? Evet orada var. 40.000 yıl önce ortaya çıkmış ve bir moda yaratmış. İhtiyaçtan doğuyor tabii. Ham madde var mı? Var. Mamut dişi var, hayvan dişi var, hayvan derisi var. İhtiyaç var mı? Merak etmeyin. Çünkü -40 derece -50 derece mertebesinde uzun dönemlerin dünyanın hiçbir yerinde, Asya’nın hiçbir yerinde insan yok. Merkez’de bir yerleşim yeri olduğu orada bir sıkışma bir alan var. Oradan 500 metrede rahatlıkla bir süre kalabilirsin.

Eh, şimdi işte bu insanlar oraya yerleşiyorlar ve orada bir teknolojiye başlıyor. Hemen şöyle bağlayacağım dikiş iğnesi konusunu. Dikiş iğnesi bu modern dediğimiz Avrupa’ya Yakın Doğu’ya yani Türkiye’den söyleyeyim. Kafkasya’ya ne zaman geliyor? Neolitik‘te geliyor. En az kaç? 35.000 yıl sonra geliyor. 35.000 yıl sonra geliyor.

Hatırlayın, örneği alalım. Yine Avusturya, üst Paleolitik çağda bulunanlar. Adam şu anda bir keçi postu var, Arkada bir keçi postu var. Bacaklarından, kollarından bağlanmış, şuralardan tutturulmuş bir şeylerle. Yani buradan özellikle söylüyorum. Adam böyle bulunuyormuş orada. Yani vurulmuş, sağlam bir durumda, çocuk değilmiş. Şimdi ona bakıyoruz, onun resmini koyuyoruz. Bakın, posta o kadar. Ama öbür tarafta moda var ya. Moda var. Yani tepesindeki külahtan ayağındaki bota, elindeki terazilere kadar. Muhteşem bir şey. Arada otuz beş bin yıl fark var. Bu çok önemli. Yani benim için önemli. Yani bağımlı, bağımsız işte, ne oldu diye falan filan. Bu teknoloji var. Başka bir teknoloji var. Başka şeyler de var. Orada uzatıp konuşabiliyoruz. Evet. Sorusu olan varsa, buyursun lütfen.

Bizde geldiği yer boncuklu tarla mı hocam? Bahsetmiştiniz ya, iğneler, kemik iğneler, boncuklu tarla demiştik.

Yok, boncuklu tarlanın, yok. Nereye geldik? İğneler. Boncuklu tarlanın tarihi milattan önce on binlerdir. Bizim söylediğimiz oturmuyor yani. Boncuklu tarlada bile yok. Yani boncuklu tarlanın dediği Göbekli Tepe var ya, orada bir bakın. kültürü, değişmiş bir kültür. O temel molozlar, bunlar aslında hakikaten ilginç. O inanış kalıntısı. Fakat İngiltere’de yok oralarda. İğne ne oldu yok. Ondan beş bin yıl sonra geliyor. Yani ucu delinmiş dikiş iğnesi konusu, benim için çok önemli. Yani belki de fazla kafaya taktığım için ama, bir teknolojik yenilik de var. Daha erken, daha şeyde, geç dönemde. Ancak, Neolitik dersem, yine Neolitik döneme yani yedi bin, sekiz bin öncesinde bakarsak, onlara bulaşır. Yani söyleyebiliriz teknoloji elinde bulunan, her zaman üstünde düşünülen farklı kuşaklardan değil midir? Biz insanlar ne zaman teknolojiden uzak kalmış ihtiyacı duymuştur diye düşünebiliriz? Kesinlikle diyebiliriz, kesinlikle. Şimdi hep şunu söylüyoruz. ihtiyaç teknolojik icatlardan niye çıkar? Bir ham madde varsa, yani ilgili hangi şekilde ham madde diye, taş vardır, değil mi? Taş. Bunların burada çapmak, falan filan var. İhtiyaç, acayip ihtiyaç var. bir Neanderthal adamını, Homo Sapiens adamına, yani bizim devamımız, bizim atalarımızı yan yana koyduğumuz zaman, belki bir düşünce farklılığı olan ama normal bir şey. Normal koşullar.

Burada aynı tür insan türünde bir yerde eğer ihtiyaç varsa, ham madde varsa yapılıyorsa bir başka yerde ham madde daha fazla var ve ihtiyaç daha fazla varsa yapılmıyorsa o zaman oturup düşünmek lazım. Bu teknoloji niye burada gelişmiyor? Burada gelişmiyor, orada ben bilmem. O öyle bir şey değil. O başka bir olay. Çok farklı bir şey. Yani o bölgenin bu güzel teknolojileri bir uzaylı teknolojisi olabilir mi acaba? Neden? Yani bunun içinde bir şey var. Yani bu niye , yani bunu taşıma ihtiyacı yaşanmıyor, değil mi? Çünkü ne kadar güzel bir buluş olsa da güzel bir şey ama neden gelişme ihtiyacı var orada? Değil mi? Yani orada yaşayan insanların düşünce yapısında mı sorun var? Evet, sorgulamamız lazım. Onları etkileyen bir şey, bir şey olmalı. Ya ortadaki bir ihtiyaç mı, bir sürü mü, yani nedir?

Şimdi şöyle, bu aslında çok kolay bir şey değil. Yani her şeyi de bilmek zorunda bulunuyor değilsiniz. Aslında hiçbir şey bilmiyorsunuz yani. Hiçbir şey bilmiyoruz, sadece var olanı görüyoruz. Aa ne güzel bir taş kap, taşı oymuşlar şöyle. Ben yeni gördüm bu güzel kapları. Taş, şu kadar taş. Taşı örmüş. İncecik işler de böyle kap yapmış. Şimdi , bu bunu bu kadar mı biliyoruz? Tamam. Ve onları da görmüşler. Evi görmüşler. Yani ev gömülü ev. Yani ev gömülü. İnanç var. Yani bu bir şey. Olağan bir şey var. Yani bir öteki dünya tasavvurları kafasında yerleşmiş bir toplum orta burada. Ama kuruyor, gömülüyor, kuruyor, gömülüyor ve bütün kapları gördükten sonra özellikle kuruyor ve o toplantılar filan hep gömülüyor. Onun için sağlamlık burada. Gömülüyor. Toprak atıyor, moloz atıyor, taş atıyor, bilmem ne atıyor. Gömülüyor ve oranın işi bitiyor. Hadi başka bir yere, başka bir yere, başka bir yere. Bunu anlamak mümkün değildir.

Neolitik: Göbeklitepe

Ama şu var. Şu var. bir  kültür, yüksek bir kültür düşünüyoruz. Göbeklitepe kültürü. Göbeklitepe‘nin sanatı ve kültürü yüksek bir kültür. Gerçekten yüksek. İnanılmaz bir şey. Yani 25-30 tonluk taşı 3 kilometre, yani 1 kilometre 500 metre bile olsa onu getirir burada sürükleyip ondan sonra onu yoğurur. Arkadaş ellerinde şu kadar küçük bunlardan var, çakmaktaşı var ya, çakmaktaşı var ya.

O monolit, o üstündeki alet nasıl kuruluyorsun? Nasıl yapıyorsun? O üstündeki hayvan kabartmalarını nasıl işliyorsun ve onun statiğini nasıl hesaplıyorsun arkadaş? Yani onu sürükleyip getirdiğin bir şekilde. Tekerlek yok, bilmem ne yok, yuvarlayıp getirdin. Tamam, güzel. Ve onu oraya nasıl oturtuyorsun, nasıl hesaplıyorsun? Bir tane, beş tane değil bir sürü yani. Orada en az 12 tane Tapınak kompleksi var orada.

Şimdi soru şu. Yani benim aklıma hemen gelen şu. Ya “ah ne güzel yapmışlar.” filan o ayrı mesele. Bir sanat, yüksek bir sanat düşünelim. Yüksek bir sanat, Osmanlı camisi düşünelim. Erken Osmanlı camisi düşünelim, doğru mu? Cami mimarisi düşünelim. Bu birdenbire ortaya çıkmadı, değil mi? Bunun evvelinde Selçuklu mimarisi var. Selçuklu mimarisinden önce ne var? Bizans mimarisi var. Osmanlı Bizans kültürünü devralmış. Doğu Roma kültürünü devralmış bir farklı. Ve bir ilişki var. O cami kümbetlerini düşünelim. Yani Orta Anadolu’da, Kayseri’de, Konya’da, Nevşehir’de bir sürü kümbet var, Erzurum’da da. O kümbetlerin bir gelişimi var, değil mi? Yani o gelişimi biz izliyoruz. Ve bunun en erken örneklerini nerede? Yani kümbetlerin bir ilişkisi var. Çünkü kültürler devreder. Hangi kültür baskınsa o alır, devam eder. Kültürler ortaya çıkıyor. Ondan sonra Osmanlı, muhteşem bir muhteşem gerçekten. Göktürk yazıtlarından Osmanlı’nın son döneminde dönemlerinde var. Yani şudu budu ama kültür devralma şeyi var. Göbeklitepe‘de öyle değil mi? Göbeklitepe‘de o per monolitler, tapınak kompleksi, onların üstü örtülü. Ha şimdi boş duruyor ya. Onların üstünü bir şekilde örtülü, çatır bir şeyi var, sistemi var. Onu da bilmiyoruz nasıl olduğunu. Dikme bunlar tutuyor. Bir şekilde ağaçtır, balıktır başka bir malzeme midir, nedir? O bir şekilde orada duruyor. Bu sistemi Göbeklitepe‘de gelişmiş kültür sanatının öncesinde bilmiyoruz biz. Ama arkeolojik araştırma yöntemlerinde şu var. Gelişmiş bir kültür tek başına ortaya çıkmışsa eğer, oldukça gelişmişse onun arkasında bir gelişme süreci olmak zorundadır. Bir gelişme süreci olmak zorundadır. Göbeklitepe yüksek kültürünün sanatının bir erken evre gelişme süreci olmak zorundadır. Bunu biz bilmiyoruz. Bunu bilmiyorsak hiçbir şey bilmiyoruz. Ama şunu biliyoruz. Orada bir teknolojinin oraya gelip o kültüre ateş getirdiğini. Bende doktor arkadaşlarım kişi o kültürde ne yapıyordular diye soruyorum. Ve o zaman çok güzel sağ olun.

Unutulan Tarihimiz: Göbeklitepe

 

Doçent Doktor Haluk Berkmen Beyefendinin Göbeklitepe ile ilgili 7 numaralı videosunu izlediğimizde unutulan tarihimiz genel başlığı altında izlenimlerimi  sizlerle paylaşmak istiyorum. Göbeklitepe Küçük Asya‘da bulunan bir yerleşim yeridir ve Haluk Bey’in bahsettiği yorumladığı özellikleri ile çok açık ve net bir şekilde bizlere gönderdiği adres Büyük Asya‘dır ve burada yerde hayvanların tasvir edilmiş olması kaya kabartmalarında üç boyutlu olarak hayvan tasarımlarının yapılmış olmasının aslında güneş ve ay ile simgelenen gök teolojisi ile bir bağlantısının olduğunu düşünüyorum. Ortada insan vardır. Bu da Bilge Kağan‘ın Kültigin yazıtında ifade edilen yer gök insan dizgesinin sistematiğinin bir tezahürüdür.

Gökteki simgeler olarak güneş ve ayı izlediğimizde Haluk Bey bunun daha sonra Küçük Asya‘da Hititlere geçtiğinden söz etmektedir. Çok enteresan bir veridir. O zaman kültürde bir süreklilik söz konusudur. Dikkatimi çeken bir diğer konu ise dil ile ilgili olarak dile getirilen bağlantıdır. Hititlerin dilinin Ural Altay kökenli olup daha sonra Hint Avrupa dilleri ile de birlikte bir senteze ulaşıldığı gerçeği de aslında aslında Haluk Bey’in açıkladığı tarzıyla Hititlerin de Büyük Asya kökenli olduklarına ilişkin sağlam bir tezdir. Çünkü Göbeklitepe Büyük Asya‘dan oraya gelen insanların yerleşimi.

Haluk Bey’in bahsettiği hayvanların açıklanması da aslında bizlere gelecek zamanlara o zamandan bu zamanlara çok net mesajlar hayvanlar üzerinden verilmiştir. Bu da çok enteresandır. Çünkü Asya’daki yaşantı hayvanlar üzerinden gerçekleşmektedir. Türklerde,12 yılda bir değişen her bir yılın bir hayvana atfedilmesi de daha sonra bu özellik Çin takvimi şeklinde isimlendirilmiştir aslında Türk takvimidir. Bu da çok enteresan bir bağlantıdır. Buradaki bağlantıların da araştırılması önem kazanmaktadır.

Liderlik konusuna gelince, Asya’da önemli olan liderlik tarzında bir yaşam idi ve Göbeklitepe’deki tapınaklarda sürekli olarak liderler kendilerini simgelemişlerdir ve burada da hayvanların özelliklerini kullanmışlardır. Haluk Bey’in bu yaklaşımıyla birlikte çok özgün bir yaklaşım ve biz de kendi küçük Asya’daki yaşantımızı kendi içinde dönen bir fasit daire tarzında değil ama büyük Asya ile olan bağlantısı tarzında coğrafya ve dil üzerinden Ural Altay dilleri üzerinden tanımlamak durumundayız.

Şu an bu gerçeklerden kopuk olmuş olabiliriz ama bu yakın bir zaman içerisinde bu bağlantıların eğitim sistemiyle kurulması önem kazanmaktadır.  Göbeklitepe gerçeği binlerce yıl sonra ortaya çıkmıştır ve bütün tezleri çürütmüştür. Demek ki hiçbir şey toprak altında kalmamakta, her şey bir zaman sonra gün yüzüne çıkabilmektedir. Haluk Berkmen Beyefendi’ye de görüşlerini açıklıkla dile getirmesinden ötürü müteşekkir olmamız lazımdır.